Wat je in therapie kunt verwachten

Wat je in therapie kunt verwachten

Toen ik voor het eerst in therapie ging, had ik geen idee wat ik moest verwachten. Ik had vage ideeën in mijn hoofd over een bank waar je op kon liggen en dat je dan eindeloos je verhaal mocht doen. Inmiddels ben ik er wel achter dat het ook anders kan, dat het beeld dat ik over therapie in mijn hoofd had enkel geldt voor de Freudiaanse psychoanalytische therapie. Ik ben nooit in therapie geweest bij een psychoanalyticus en meestal zat ik gewoon op een bank of comfortabele stoel.

Wat je in therapie tegenkomt

Ik ben inmiddels in therapie geweest bij een enorme verscheidenheid aan therapeuten en kan wel zeggen dat een eenduidig ‘zo gaat het in therapie’ niet te geven is. Wél zijn er een paar kenmerken waar ik het over wil hebben. Vooral omdat het handig kan zijn om te weten, als je in therapie gaat.

In therapie: de intake

Alle therapeuten die ik heb meegemaakt, gaan eerst in gesprek. De intake kan soms gekoppeld zijn aan een eerste consult en soms staat het daar los van. Hoe een intake er aan toe gaat, kan heel verschillend zijn. Als mensen bij mij komen voor coaching, ga ik bijvoorbeeld gewoon met mensen in gesprek en ik heb in mijn hoofd wel een lijstje van dingen die ik wil vragen. Vaak komen die vanzelf aan bod, en als dat niet zo is vraag ik er naar. Ga je in therapie bij een grotere instelling, dan wordt de intake vaak gedaan door iemand anders dan waarbij je in therapie komt. Soms bestaat de intake dan uit één gesprek, soms uit meerdere gecombineerd met het invullen van allerlei tests.

De diagnose

In een reguliere setting ontkom je niet aan een diagnose. Alleen dan kunnen ze je een behandelplan aanbieden, dat dan past bij die diagnose (dat heeft te maken met de eisen van de ziektekostenverzekering). In de zogenaamde alternatieve sector is een diagnose veel minder gebruikelijk. Daar wordt gekeken naar wat je klachten zijn, wat je problemen zijn en hoe je daar aan kunt werken. Wél wordt er meestal een voorstel gedaan over het verdere verloop, door de therapeut.

Het behandelplan/voorstel

Afhankelijk van waar jij het meeste last van hebt en waar je hulp bij vraagt, komt er een voorstel op tafel te liggen over hoe je daar aan kunt werken. Soms is dat een heel traject ineens (bij reguliere instellingen werken ze met een Diagnose-Behandel-Combinatie) of het is een voorstel om eens een paar weken en bepaalde manier van werken te volgen en dan te evalueren. Het is belangrijk dat de manier van werken bij je past en een goede therapeut zal je dan ook de tijd en ruimte geven om over het voorstel na te denken.

Het plan of voorstel bevalt je en je gaat in therapie

De therapeut is verantwoordelijk voor het aanbieden van de methode. Dat kan van alles zijn: gesprekken in een bepaalde frequentie, schrijftherapie, teken- of schildertherapie, gestructureerde manieren om iets aan- of af te leren… etc. etc. Elke methode valt of staat met vijf dingen:

  • Of je je veilig voelt bij de therapeut
  • Of je er aan toe bent om je problemen onder ogen te zien
  • Of de therapie/methode bij je past
  • Of je de ruimte krijgt om het op jouw tempo te doen
  • Of je de klik hebt met de therapeut

Hoe kies je waar je in therapie gaat?

Als je een tweedehands auto gaat kopen, ga je eerst nadenken over wat jouw doel is met de auto. Wat ga je er mee doen? Als je op Zandvoort mee gaat doen met de achteruitrijraces heb je een ander doel met je auto dan wanneer je er je caravan achter wilt hangen. Een gezin met 4 kinderen heeft misschien een grotere auto nodig dan een alleenstaande. Als je eenmaal weet waar je auto voor bedoeld is, dan heb je de keuze al behoorlijk ingeperkt. Voor een auto ga je daarna meestal bij een paar dealers langs. Je laat je informeren over de kenmerken van de verschillende merken, over hoe zuinig hij rijdt, etc.

Shoppen om in therapie te gaan is niet anders

Ik zou iedereen die in therapie gaat, aanraden om eerst goed na te denken over wat ze van therapie verwachten. Waar gaat het om?

  • Wil je bijvoorbeeld alleen van de klachten/symptomen af?
  • Wil je vooral je verhaal een keer vertellen?
  • Wil je je verleden een plekje geven, zodat je er geen last meer van hebt?
  • Wil je rouwen om het verleden?
  • Wil je iets anders?

Daarna heeft het zin om je eerst eens te oriënteren op wat voor soorten therapie er zijn. In welke therapie past bij jouw doel? Pas daarna kun je kijken welke therapeuten bij jou in de buurt met het soort therapie werkt dat voor jou passend is. Je kunt een ‘proefritje’ gaan doen door een intake af te spreken. Als een therapeut voor jou passend is én hij of zij biedt het soort therapie aan wat jij prettig vindt, dan kun je in therapie gaan bij die persoon. Zo niet, dan zoek je gewoon verder.

Na een keer of vier/vijf

Als het goed is stelt de therapeut na een keer of vier, vijf voor om te evalueren hoe het gaat. Als dat niet zo is, kun je daar zelf om vragen. Want als je na een paar keer merkt dat het toch niet werkt, of dat je te snel of juist te langzaam gaat, is het goed om dat bij te stellen. Tenslotte ga je voor jezelf in therapie.

Waar vind je een therapeut?

Een aantal therapeuten staat vernoemd op de website ‘Hulpverlening na seksueel misbruik’. Dit zijn allemaal mensen die specifiek werken met seksueel misbruikte klanten en dus ervaring hebben met de problemen waar jij mee te maken hebt.

Post HBO training voor zorgprofessionals

Na het HBO nu ook een Post HBO training

Mijn boek is inmiddels binnen bij het HBO als het gaat om de minor seksueel of huiselijk geweld. In de twee grootste steden van Nederland, in Rotterdam én Amsterdam is Helen van seksueel misbruik verplichte literatuur. Een super resultaat van mijn gelobby, maar vooral natuurlijk een erkenning van de kwaliteit van het boek. Ik ben dan ook heel trots op deze ontwikkeling. Maar stilstaan is mijn aard niet.

Een training omgaan met seksueel misbruik

Ik ben bezig met het ontwikkelen van een Post-HBO training/cursus, voor mensen in de (jeugd)zorg. Voorlopige werktitel is ‘Praten over seksueel misbruik’ maar het omvat veel meer. Signalering, praten over seksualiteit, daderprofiel, herhalingsdwang, afweermechanismen: te veel om op te noemen. Stof genoeg, maar voorlopig is het plan een paar dagdelen  te organiseren, waarin je echt kunt leren communiceren over seksualiteit en seksueel misbruik. De schaamte voorbij!

Mijn ideeën bij de training

Naast kennisoverdracht gaan we in de training kijken wat er voor nodig is om je eigen oordeel op te schorten, zodat de ander vrij is om alles te vertellen wat er in hem of haar leeft. Luisteren zonder oordeel, vanuit een open en nieuwsgierige houding. Maar ook confronteren, het gesprek wel aangaan, ook als dat moeilijk is. Open zijn over wat er in jou gebeurt. Je eigen grenzen in de gaten houden. Ook als hulpverlener moet je alert zijn op je eigen veiligheid en grenzen. Daarmee geef je gelijk ook een voorbeeld.

We gaan ook je eigen socialisatie erbij betrekken, omgaan met hoe je zelf reageert. Waar raakt het je in jouw machteloosheid? Waar wordt jouw wereldbeeld geschokt? Wat doe je als de expliciete verhalen jou seksueel opwinden? Wat doe je als je het niet gelooft? Alles wat er in je is, elke reactie die je hebt op het verhaal van de ander, heeft een plaats nodig, heeft het nodig om erkend te worden. Ook je donkere kanten.

Het gaat een leuke klus worden! Ik heb er heel veel zin in. Wil je op de hoogte blijven van de training? Stuur dan een mailtje dan zet ik je op de mailing lijst. Ik heb een aparte lijst voor zorgprofessionals, dus je wordt niet gespamd met van alles, je krijgt gerichte informatie, die voor mensen in jouw beroepsgroep van belang is.

Lotgenotendag VPKK

Lotgenotendag Vrouwen Platform Kerkelijk Kindermisbruik

Toen Marie Louise van de VPKK mij vroeg om een bijdrage te leveren aan hun lotgenotendag, heb ik natuurlijk meteen ja gezegd. Het VPKK is een organisatie van ervaringsdeskundigen, die zich inzetten voor erkenning en genoegdoening, specifiek voor slachtoffers van seksueel misbruik door iemand van de kerk. Het beloofde een intensieve dag te worden. Mijn rol zou zijn het begeleiden van een groep mensen wiens partner of iemand uit de omgeving (zoon/dochter/moeder/vader of dergelijke) seksueel misbruikt was door een gezagsdrager van de kerk.

Al vrij snel werd mij op de lotgenotendag VPKK duidelijk dat er nog heel veel onverwerkt leed is, zowel onder de overlevers van kerkelijk seksueel misbruik als onder hun geliefden. Ook na soms 40 of 50 jaar is het pijn van het kind voelbaar in deze mensen. Voor enkelen was deze gelegenheid de eerste keer dat ze over het misbruik naar buiten traden. Mensen die van hen houden moeten oppassen dat hun leven niet geheel in het teken van het misbruik van hun geliefde komt te staan. Het werd een emotionele dag met veel erkenning en herkenning.

Misbruikt door een dienaar God’s, een uitverkorene

Er is een verschil tussen slachtoffers die in en door de kerk misbruikt zijn en mensen die ‘huis-tuin-en-keuken’ misbruik hebben meegemaakt. Allereerst is daar een verschil in gemiddelde leeftijd. Daarnaast is het een extra hindernis om te gaan praten over iemand die in jouw gemeenschap en omgeving een hele hoge status heeft. Dit waren ‘dienaren Gods’, zoals een van de deelnemers het noemde. Dat maakt dat je nog meer dan een doorsnee kind de neiging hebt om de fout bij jezelf te zoeken. Enorme schuldgevoelens en schaamte, die zich nu omzet in een enorme woede over het seksueel misbruik.

Er is ook een ‘positief’ verschil. Iemand die door de kerk misbruikt is heeft ondanks de verjaringstermijn, die in wettelijke zin voor bijna al deze mensen allang overschreden is, een mogelijkheid om genoegdoening te ontvangen. Zelfs bij de hoogste toekenningen is dat in wezen natuurlijk een schijntje, maar het is iets. Een erkenning van het feit, een bevestiging dat je inderdaad slachtoffer bent geweest van iets dat niet door de beugel kon. Genoegdoening.

Genoegdoening alleen is niet voldoende

Maar ‘positief’ staat niet voor niets tussen haakjes. Het feit dat je genoegdoening kunt halen, betekent dat daar ook je aandacht naar uit gaat. Het is goed om je boosheid te voelen, om die een plek te geven. Het is goed om te erkennen dat je boos bent. Maar in de procedure van genoegdoening loop je ook het risico dat je in de woede blijft hangen.

Erkenning volgt alleen als er steunbewijs is: als iemand van de andere slachtoffers ook naar voren treed en onafhankelijk van jou vertelt over wat ze hebben meegemaakt of zien gebeuren. Soms komt die erkenning er dus ook domweg niet. Niet omdat het niet gebeurd is, niet omdat jouw verhaal niet gehoord is, gewoon omdat je het na al die jaren niet hard kunt maken. Daar sta je dan, met lege handen. De kunst is om ook dan blij te zijn met het feit dat jij het hebt kunnen vertellen.

Wat gebeurt er als je wel genoegdoening krijgt? Ben je dan blij met het geld? Of blijf je dan ook achter met een kater? Wellicht kunnen de mensen die een bedrag van de kerk krijgen, dit geld inzetten om zichzelf en andere slachtoffers te ondersteunen bij het proces van helen. Want met genoegdoening alleen ben je er nog niet.

Oproep om je aan te melden

Dit is een pleidooi voor iedereen die met kerkelijk seksueel misbruik te maken heeft gehad. Een oproep om je te melden bij de VPKK. Als je steunbewijs kunt leveren. Als je een rechtmatige klacht hebt en daar genoegdoening voor wilt. Kortom: als het jou overkomen is of je hebt gezien hoe het anderen is overkomen, kom naar voren. Je kunt er anderen (en wellicht jezelf) heel concreet mee helpen.

Dit is ook een pleidooi om verder te kijken dan alleen genoegdoening. Helen kan, je kunt werkelijk helen van seksueel misbruik. Ook als het door geestelijken is gebeurd. Ook als het tientallen jaren geleden is gebeurd. Gun jezelf een leven waarin je geen last meer hebt van je verleden.

De verkering met de misbruiker verbreken

Loskomen van seksueel misbruik

Het is uit!
Als je als puber een verkering verbreekt is dat vaak een pijnlijke ervaring. Je hebt verdriet, zelfs als je zelf de verkering verbroken hebt. Het klinkt misschien raar maar bij seksueel misbruik heb je ook een soort ‘verkering’ met de misbruiker. Hoezeer je het ook niet wilt, je hebt samen dingen meegemaakt, belangrijke levensgebeurtenissen: je eerste zoen, je eerste keer seks. Ongewenst en ongewild schept dat een band. Het verbreken van die band is onderdeel van het helen van seksueel misbruik.

Als je gaat helen van seksueel misbruik is het zaak dat je eens goed gaat kijken naar welke band je nu nog hebt met de misbruiker. Als het om incest gaat heb je naast de misbruikrelatie ook nog een familieband. Dan kom je er bijna niet onderuit om beslissingen te nemen over hoe en óf je met diegene nog contact wilt hebben. Ook als het iemand buiten de familie betreft speelt dat. Maar naast dat je dus moet kiezen wat je eventueel nog met de persoon wilt, moet je ook de banden die in je hoofd en hart zitten verbreken.

Ik merkte toen ik een jaar of 40 was dat de misbruiker nog steeds de belangrijkste man in mijn leven was. Ondanks het feit dat ik hem 10 jaar niet gezien had. Zijn ideeën over mannen, relaties, seks, de dingen die hij mij had ingefluisterd over hoe die dingen in elkaar zitten, leefden nog steeds in mijn hoofd. Ik had daar zelfs zijn stem nog bij, in mijn hoofd, als een soort dagelijks commentaar. Een constante herinnering. In drie stappen heb ik toen met hulp van een therapeut mijn ‘verkering’ met hem verbroken.

Stap 1: Mijn gedachten zijn van mij

‘Die gedanken sind frei, wer kann sie erraten’
Een Duits liedje dat ik in die tijd hoorde. De gedachten zijn vrij. Zo voelde dat helemaal niet. Ik voelde me alsof mijn gedachten met enige dwang in mij opkwamen. Met zijn beeld en stem erbij. Het eerste wat ik daarmee heb gedaan is heel bewust de gedachten van mij maken. Ik nam de macht terug over mijn eigen gedachten. Hij heeft ze ooit bij mij ingeprent maar nu zijn ze van mij. Dat voelde al een stuk beter.

Stap 2: Ik hoef ze niet meer te geloven

Mijn gedachten zijn van mij en als ik ze niet meer wil kan ik ook stoppen met in ze te geloven. Ik ben de baas in mijn eigen hoofd. Dat kan trouwens echt pas als ze van mij zijn, als ik weet dat het niet ‘zijn stem’ is die ik hoor, maar mijn herinnering daaraan. Ik heb met enige regelmaat tussen stap 1 en stap 2 moeten switchen want hij had een mening over ongeveer alles, maar uiteindelijk lukte het me om hem uit mijn hoofd te zetten.

Stap 3: Ik treur om mijn verlies

Zelfs als je zelf de verkering uitmaakt komt er verdriet boven. Dat gebeurt bij pubers maar ook bij dit proces van losmaken, van jezelf onttrekken aan de invloed van de misbruiker. Er komt verdriet boven. Je verliest iets, weliswaar iets waar je helemaal klaar mee bent, maar toch is het een verlies. Daarbij past dat je daar verdriet om hebt.

Zeker als je de relatie, zoals ik had gedaan, in je hoofd in stand hebt gehouden heb je er ook iets aan gehad. In mijn geval gaf het mij een zeker houvast in een onzekere wereld. Inmiddels heb ik leren leven met de onzekerheid en twijfel die nou eenmaal bij het menselijk bestaan horen, maar daar moest ik klaar voor zijn.
De ‘verkering’ met de misbruiker verbreken is een belangrijke stap in het proces van helen van seksueel misbruik. Je stapt uit je afhankelijke kind-rol (zelfs al speelt die misschien alleen maar in je hoofd) en je stapt in je volwassen zelf.