Recensie van de documentaire: ‘Het geheim van mijn vader’

Het geheim van mijn vader

Het geheim van mijn vader is een korte (15 minuten) documentaire die het verhaal vertelt van een vader, die in zijn jeugd seksueel misbruikt is, en zijn dochter. Het is een gesprek nadat op latere leeftijd het misbruik bespreekbaar is geworden. In korte, integere gespreksfragmenten laat de film de verwoestende invloed zien, die het geheim heeft gehad, op de relatie tussen vader en dochter.

Een film die niet stopt bij het slachtoffer

Deze video springt er uit omdat hij aandacht schenkt aan de invloed die seksueel misbruik, en het geheim eromheen, heeft op de relatie met je kinderen, met je partner, met iedereen waarmee je als slachtoffer te maken krijgt. Die invloed is veel groter dan je denkt, juist als je zwijgt.

De vragen van het kind aan haar papa

Hoe zou het zijn geweest als je het eerder had verteld? Hadden dingen dan anders kunnen gaan? Had ik dan meer van papa kunnen zien? Had ik misschien meer toenadering durven zoeken?

‘Het is mijn probleem ik moet het zelf oplossen’

Door het verleden te verzwijgen dacht de vader zijn gezin te beschermen. Mijn hart breekt als ik zijn dochter hoor vertellen dat ze soms bang was voor de onvoorspelbaarheid van haar vader. Vooral als je bedenkt dat hij eerder over zijn eigen vader vertelt:

‘Met iemand bij wie je altijd op je hoede moet zijn, kun je toch geen band opbouwen’. 

De kernboodschap van de film is ‘verbreek het zwijgen’

De film maakt voelbaar hoe groot de kloof tussen vader en dochter is, ondanks de pogingen van beiden om deze te overbruggen. Ze vinden elkaar nu pas, nadat het geheim is verteld. Nu kan er ook ruimte komen voor vader en dochter om elkaar te ontmoeten. Om elkaar echt te omarmen, als mens, als vader en dochter.

De film is op dvd te bestellen via info@worldvisualsfilm.nl

Zie ook www.hetgeheimvanmijnvader.nl

Leer je kind huilen

Leer kinderen huilen en nee zeggen

Uit een onderzoek onder daders is naar buiten gekomen dat veroordeelde misbruikers aangeven dat als kinderen hadden gehuild of nee hadden gezegd, zij het misbruik gestaakt zouden hebben. Het onderzoek is gevoerd onder 47 veroordeelde criminelen die zich schuldig hebben gemaakt aan seksueel misbruik. Alleen die populatie al is voldoende om vraagtekens te zetten bij de conclusies die aan dit onderzoek gekoppeld worden.

Geen slecht advies

Het advies, om kinderen te leren huilen en nee zeggen, is niet verkeerd, laat ik dat voorop stellen. In afwachting van de utopische samenleving, waarin mensen elkaar vanzelf met respect behandelen, lijkt het me een goede zaak om kinderen weerbaar te maken naar mogelijke misbruikers toe. Ik heb wat dat betreft, naast nee zeggen en huilen, nog wel een paar andere adviezen voor ouders om hun kinderen te leren.

Seksueel misbruik voorkomen?

De suggestie dat huilen en nee zeggen in veel gevallen seksueel misbruik kan voorkomen, vind ik op zijn zachts gezegd discutabel. De groep veroordeelde criminelen is zo klein en zo weinig representatief voor de ‘gemiddelde’ dader, dat deze conclusie in elk geval meer onderzoek vergt.

Veroordeelde misbruikers zijn de minderheid

De veroordeelde misbruikers behoren tot een select gezelschap. Het blijft bij seksueel misbruik bijzonder moeilijk om tot een sluitende bewijsvoering en tot een veroordeling te komen. Gevallen waar dat bij lukt, zijn doorgaans de daders waarbij er een aanklacht ligt van meerdere kinderen, die steunbewijs voor elkaar verlenen. Ook foto’s op het internet zijn vaak dingen die de bewijsvoering steunen. Maar de groep die het meeste misbruik pleegt, de thuismisbruiker die in huiselijke kring één of meerdere kinderen misbruikt, komen zelden of nooit voor de rechter, laat staan dat het tot een veroordeling komt.

Familie aanklagen gebeurt zelden

In ruim 50% van de gevallen is de dader familie van het slachtoffer. Je vader of moeder, broer of zus gaan over een grens. Huilen en nee zeggen, helpt dat ook als de dader een bekende is? Als ik de verhalen van mijn klanten tegen het licht houd, zeg ik nee. Bovendien wordt je doorgaans niet gewaarschuwd voor bekenden. En wanneer gaat iemand te ver? Was dat wel echt een hand op je borst? Of ging het per ongeluk? En als je het vertelt, wat gebeurt er dan met de familie? In gevallen van incest komt het zelden tot een aanklacht.

Een kind is beïnvloedbaar. Daar maakt de dader misbruik van

Een kind vertrouwt de dader. Vaak is het een nabij familielid of vertrouwde volwassene. De coach op de club of een vriend van hun ouders. De babysitter of iemand van de kaartclub. De gemiddelde misbruiker gebruikt geen geweld, die gebruikt overreding. Die palmt het kind in. Met aandacht, met kadootjes, met het speciale gevoel dat je ‘al zo groot bent’. Met precies datgene wat het kind hard nodig heeft. Pas als het kind op die manier voorbereid is, komt de seks om de hoek kijken.

Huilen en nee zeggen?

Wanneer de seksualiteit zijn intrede doet, is het kind vooral in de war. Soms heeft het kind niet eens door wat er precies gebeurt, heeft het er nog geen woorden voor. Sommige kinderen zijn erg jong wanneer het misbruik begint. En soms voelt het kind diep van binnen wel dat het niet oké is wat er gebeurt, maar het wil wél die snoepjes. Het wil wél die aandacht. Het kind wil wél bijzonder en groot gevonden worden. Soms wordt de verwarring extra groot, omdat het lichaam wél meewerkt. De misbruiker is dan degene die het kind vertelt: ‘Zie je wel, je vindt het fijn.’ En het kind gelooft. Het kind vertrouwt. Want in de wereld van kinderen zijn de volwassenen maatgevend.

Hoe kun je nee zeggen als je in de war bent?

De verwachting dat een kind in zo’n situatie nee zegt, is onrealistisch. Het overheersende gevoel is verwarring. In die verwarring ga je misschien wel huilen, maar zoek je troost bij de misbruiker die jou immers zo bijzonder vindt. Een kind weet niet beter. Een kind weet niet waar je hulp kunt zoeken.

Hoe kun je kinderen hier op voorbereiden?

Waar je kinderen maar beter van te voren op kunt voorbereiden is dat je in de war kunt raken als iemand zomaar aan bepaalde lichaamsdelen zit. Dat je soms niet weet of dat oké is of niet. En dat je daar altijd met mama of papa over kan praten. Ook als degene die het met je doet, zegt dat je er niet over moet praten. Júíst als degene die het met je doet, zegt dat je er niet over moet praten.

Leer je kind dat het altijd bij je mag komen

Wees de misbruiker voor en leer je kinderen dat ze met alles, ook rare dingen, ook dingen waarvan ze denken dat je boos zult worden, bij je kunnen komen. Dat mama of papa dan misschien wel boos zullen worden, maar altijd blij zijn dat je het komt vertellen.

Leer je kind dat zijn/haar lichaam van hem/haar is

Dat het lichaam van het kind is, lijkt heel vanzelfsprekend, maar dat is het zeker niet. Nog steeds zie ik het om me heen gebeuren: ‘Geef oma eens een kusje’, als oma op bezoek komt. Het kind heeft daar misschien helemaal geen zin in. ‘Doe niet zo raar’ is dan de opmerking van de ouder. Alsof het kind altijd maar klaar moet staan om te voldoen aan de verwachtingen van de volwassene. Want voor wie is dat raar? De ouder die zich tegenover oma schaamt? De oma, die verwachtingen heeft die de kleinkinderen moeten waarmaken? Wanneer je een kind hierin forceert, leert het kind dat het geen recht heeft om hierin zijn of haar eigen keuzes te maken. Een les waar een misbruiker gretig misbruik van zal maken.

Leer je kind dat bepaalde zones niet oké zijn om aan te raken

Dit is een duidelijke boodschap: alles wat onder de bikini of zwembroek zit is privé. Het is nooit oké dat iemand daar zomaar aankomt. Dat mag het kind zelf niet bij een ander doen en dat mag niemand bij het kind doen. Wanneer dat toch gebeurt, is het belangrijk dat het kind dat altijd komt melden. Het hoeft niet te zijn dat er dan iets aan de hand is. Dat het kind in zijn broek heeft geplast en de juf op school heeft hem/haar gewassen. Dan kun je, op het moment dat het kind dat komt vertellen, zeggen: dat was oké.

En wat als er een grens overschreden wordt?

Als er een grens overgegaan is door een ander heb je iets uit te zoeken. Is het een ernstig vergrijp? Hoe alarmerend is het? Gaat het om kinderen onderling dan kun je met behulp van het vlaggensysteem kijken of het om ernstig afwijkend gedrag gaat. Is dat het geval, dan is hulp van buitenaf noodzakelijk. In veel gevallen is er met een waarschuwing en met in de gaten houden of de waarschuwing ‘landt’ al veel op te lossen.

Geen paniek zaaien, maar wel ingrijpen

Als er een volwassene bij betrokken is, dan is het feit dat je kind dit vertelt, in principe hét moment om in actie te komen. Zorg in elk geval dat het misbruik stopt. Bescherm je kind. Dat kan bijvoorbeeld door naar de politie te gaan en aangifte, dan wel melding te doen.

Voor meer tips kijk op ‘de 5-b’s als je kind seksueel misbruikt is

Leven met een geheim

Het grote geheim

Seksueel misbruik is nog steeds een groot taboe. Het is voor veel mensen moeilijk om over te spreken. Dat geldt niet alleen voor de mensen die het meegemaakt hebben. Sterker nog, ik denk dat die er misschien wel het gemakkelijkst over kunnen praten. Tenminste, als je het trauma achter je gelaten hebt, als je het hebt kunnen verwerken, als je het geheim doorbroken hebt.

De realiteit dat  1 op de 6 jonge meisjes seksueel misbruikt worden en 1 op de 11 jonge jongens, vinden we niet fijn en daarom proberen we ons eraan te onttrekken door er niet over te praten. Of we proberen het probleem te marginaliseren door te praten over pedo’s. Als enge mannen de boosdoeners zijn, dan hoef je niet kritisch te kijken naar wat jouw partner met de kinderen doet. Of wat je oudste kind uitvreet. Doordat we onze ogen en oren sluiten kan het misbruik voortduren.

‘Dat gebeurt bij ons niet’

Stiekem willen ‘we’ helemaal niet weten dat dit soort dingen gebeurt. Dat vaders hun kinderen in het geheim betasten en dwingen tot seksuele handelingen. En niet alleen vaders: andere familieleden van beide geslachten, vertrouwde vrienden, de pastoor en (heel soms ook) vreemden vergrijpen zich aan kinderen.

Ik hoor vaak: ‘Maar ik ken helemaal niemand die seksueel misbruikt is’. Dan vraag ik: ‘Vraag je er wel eens naar dan?’ Bijna niemand doet dat en zo blijft het taboe bestaan. Als ik diezelfde man of vrouw dan weer spreek gaat het meestal anders. ‘Ik heb mensen over je boek vertelt en ik viel helemaal achterover van verbazing. Ik ken wél mensen die seksueel misbruikt zijn, ik wist het alleen niet van hen.’ Soms betreft het iemands beste vriendin, iemand van de club of zelfs familie.

De prijs van geheimhouding is eenzaamheid

De menselijke natuur is erop gericht om samen te leven. Natuurlijk zullen er uitzonderlijke mensen zijn die zich graag terugtrekken uit het maatschappelijke leven, maar dat zijn nou juist precies de uitzonderingen. De mens is geneigd om het leven met elkaar te delen, anderen te zoeken die bij je passen en te praten over wat je zoal bezighoudt. Kijk maar eens rond op facebook: zelfs de meest triviale feiten willen we delen met anderen.

Wanneer je een groot geheim hebt dat je niet kunt delen, dan sta je werkelijk alleen. Niemand mag immers weten waar jij mee worstelt? De misbruiker heeft je vaak gewaarschuwd: ‘Praat hier niet over, men zal het niet begrijpen.’ Schaamte en schuldgevoel doen de rest om te voorkomen dat het kind gaat praten. Het doorbreken van de stilte rondom seksueel misbruik is een wanhopige individuele strijd tegen allerlei boodschappen die je als kind voor zoete koek geslikt hebt. Maar er is nóg een factor die van invloed is op of je er over durft te praten:

Wil er iemand naar je geheim luisteren?

Er wordt gelukkig tegenwoordig in de media gepraat over seksueel misbruik. Prachtige initiatieven zoals van de week bij ‘Recht uit het hart’, Marianne Kimmel van Stichting ‘Speak Now’, die tegenover een zaal vol mensen vertelde van haar geschiedenis van seksueel misbruik. Of Karin Höhle-Dikkens die in Psychologie Magazine haar verhaal vertelt met haar foto erbij. Beiden zijn heldinnen die het goede voorbeeld geven. Praten over seksueel misbruik kán, praten over het grote geheim kán. Het helpt om te praten.

Het is fijn als iemand luistert

En dan is het fijn als er iemand is die luistert. Dat kan iemand uit je directe omgeving zijn, een goede vriend of partner. Maar dat hoeft niet de beste keuze te zijn. Sommige dingen zal iemand die het niet zelf heeft ervaren wellicht niet kunnen begrijpen. Dan helpt het als je hulp zoekt. Daarvoor kun je terecht bij een (liefst gespecialiseerde) hulpverlener of bij een lotgenotengroep. Of een combinatie van die twee: een gespecialiseerde hulpverlener die ervaringsdeskundigheid combineert met zijn of haar therapeutische kwaliteiten en achtergrond. Beide kun je vinden op de website van hulpverlening na seksueel misbruik.

Zijn wij klaar om te spreken? Is de maatschappij klaar om te luisteren?

Het taboe zal doorbroken worden, het onderwerp is te belangrijk om het nog onder te tafel geveegd te zien worden. Initiatieven als dat van Marianne en Karin bewijzen dat. Ook daarom ben ik blij dat de NCRV op 17 augustus mijn ervaringsverhaal op de buis brengt. Op Nederland 2 bij het programma ‘Achter de voordeur’ om 19.35 uur.

We staan voor de taak om een taal te vinden waarmee we over de ervaring van seksueel misbruik kunnen praten. Een taal die wars is van slachtofferschap, een taal die zelfs voorbij de term ‘overlever’ reikt. In het Engels is die term: ‘Thriver’. Een geuzennaam voor mensen die het seksueel misbruik echt achter zich gelaten hebben. Een thriver is iemand die goed gedijd. Die het slachtofferschap overwonnen heeft, die het trauma geheeld heeft en nu goed gedijd in zijn of haar leven. Alleen, laten we het niet een ‘gedijer’ gaan noemen. Dat lijkt me een hele lelijke toevoeging aan de Nederlandse taal.

Hel(d)en

Ik stel voor held(in). Van helen wordt je een held of heldin. Luctor et emergo: Ik worstel en kom boven. Herschrijf je eigen verhaal met jezelf als held(in). Op deze website zijn inmiddels een aantal helden en heldinnen te vinden die hun eigen verhaal hebben geschreven. Wil jij dat ook? Geef je dan op voor de blogcursus. Wil je serieus een boek schrijven over jouw ervaringen? Dan kun je mij als schrijfcoach benaderen en wie weet komt jouw boek dan bij ‘Uitgeverij Ivonne Meeuwsen’ uit.

Ik denk dat mijn partner seksueel misbruikt is!

Wat moet je doen als je vermoed dat je partner seksueel misbruikt is?

Het zal je maar gebeuren: je hebt een leuke nieuwe vriend of vriendin. Alles gaat prima, jullie zijn verliefd en leven op een roze wolk. De seks is vanaf dag één geweldig en je denkt dat je echt iemand gevonden hebt voor het leven. Jullie raken aan elkaar verknocht, maken samen plannen voor de zomervakantie en daarna… Alles gaat van een leien dakje. Maar dan ….

Na een paar maanden begin je te merken, dat er iets niet helemaal goed voelt. Het kan zijn dat je seks voorstelt en er wordt steeds vaker nee gezegd. Of dat aanraken en hand vasthouden dingen zijn waar je partner zich plotseling van terug trekt. Misschien heeft ze vaak pijn bij het vrijen of heeft ze last van hele hevige krampen tijdens haar menstruatie. Of heeft hij last van plotselinge stemmingswisselingen, kan hij ineens uit het niets heel fel reageren. Of je voelt dat je lief dingen voor je verborgen houdt. Ook in de familiesfeer kunnen de banden gespannen zijn. Je lief heeft bijvoorbeeld geen of weinig contact met haar familie of heeft een grondige hekel aan iemand, die hij of zij niet nader verklaart.

Als oplettende partner denk je misschien: zou hij/zij seksueel misbruikt zijn?

De kans dat iemand seksueel misbruikt is, is vrij groot. Immers 1 op de 5 vrouwen en 1 op de 11 mannen, is in haar of zijn jeugd seksueel misbruikt. Het zou dus heel goed kunnen. Toch is het best lastig om hierover te beginnen. Je vraagt nou eenmaal niet plompverloren: ‘Goh, ben jij soms seksueel misbruikt?’ Wat als je het mis hebt? Wat als je het goed hebt? Wat krijg je dan allemaal te horen? Toch is het goed om te kijken of je hierover in gesprek kunt komen met elkaar. Want seksueel misbruik heeft nogal wat gevolgen, die jou als partner ook aangaan.

Hoe kun je in gesprek komen over seksueel misbruik?

Praten over seksualiteit vinden we doorgaans al moeilijk. Het is in onze cultuur niet gebruikelijk om te praten over wat we prettig vinden, wat onze verwachtingen zijn in de seks, over de beleving die we daarbij hebben. Laat staan wanneer de seksuele identiteitsvorming verstoord is door seksueel misbruik. Daarbij komt dat de misbruiker, om zijn daden te verbergen, het kind tot stilte maant. Het is dan ook niet verwonderlijk dat praten over seksualiteit en seksueel misbruik vaak niet gemakkelijk is voor degene die het heeft meegemaakt. Maar daarnaast is het zo, dat als je er wel over praat, het voor de mensen om je heen vaak ongemakkelijk is. Dan denk je, als slachtoffer, dat je er maar beter over kunt zwijgen.

Het is waarschijnlijk niet verstandig om rechtstreeks over seksueel misbruik te beginnen, maar wat je als partner wel kunt doen is intimiteit en seksualiteit bespreekbaar maken. Als jij als partner dat op een neutrale manier doet, dan geef je het goede voorbeeld. Begin zo’n gesprek niet als je met elkaar in bed ligt, maar juist als er op seksueel gebied niets gaande is. Als je uit eten bent bijvoorbeeld, of je zit op de bank televisie te kijken en er komt iets over seks langs. Geef op een open manier aan dat je graag eens zou willen praten over seks. Vertel vooral wat je fijn vind aan het contact met je partner en als je partner er voor open staat, vertel dan ook wat je graag anders zou willen. ‘Ik zou het fijn vinden als jij af en toe het initiatief tot contact nam’. Hou het bij kleine verzoeken tot contact op een manier die je partner niet afschrikt.

Nodig je partner uit om op eenzelfde manier aan te geven wat hij/zij prettig vindt of anders zou willen. Als je merkt dat je partner dat moeilijk vindt, benoem dat dan en zeg iets over jezelf dat hem of haar kan ondersteunen. ‘Ik merk dat je het moeilijk vind om erover te praten. Dat is oké hoor, ik vind het ook lastig. Neem de tijd.’ Wees niet bang na de vraag om de stilte te laten bestaan, geef je partner de ruimte om na te denken. Als er echt niets komt, zeg dan dat hij/zij er altijd op terug mag komen, dat jij bereid bent om te luisteren.

Wees er op bedacht dat je een seksueel misbruik verhaal te horen kan krijgen

Zoals het kan zijn dat een slachtoffer het moeilijk vindt om te vertellen, zo kan het voor een partner ook moeilijk zijn om het verhaal aan te horen. Houd jezelf, je eigen reacties en emoties goed in de gaten. Blijf goed in contact met je gevoel en als je merkt dat het je even te veel wordt, geef dan je grens aan. Je helpt de ander niet door over je grens te (laten) gaan, in tegendeel. Je kunt het goede voorbeeld op het gebied van persoonlijke grenzen geven door bijvoorbeeld liefdevol te zeggen: ‘Ik onderbreek je even, want ik vind het moeilijk om te horen. Ik wil graag naar je luisteren, maar ik moet ook goed voor mezelf zorgen. Kunnen we er op een ander tijdstip over doorpraten? Als ik de eerste schok een beetje verwerkt heb?’

Wat kun je doen als je partner seksueel misbruikt is?

Als je partner het erkent, bespreekbaar heeft en jouw vermoeden dus bevestigt, kun je je partner ondersteunen in het zoeken van passende hulp. Dat kan een professionele hulpverlener zijn. Op ‘Hulpverlening na seksueel misbruik’ staan ik een aantal specialisten op dit gebied. Ook vertel ik in mijn gelijknamige boek van een aantal therapieën hoe ze werken en wat je kunt verwachten. Maar naast therapie is er ook veel mogelijk en noodzakelijk. Samen onderzoeken hoe jullie seksualiteit werkt. Codes en tekens afspreken voor als het mis gaat. Vertrouwen opbouwen in elkaar en in je eigen lichamelijke signalen. Uitspreken wat je van elkaar verwacht en hoe belangrijk dat voor je is. Afspraken maken over wat wel en niet toelaatbaar is binnen jullie relatie.

Samen helen of toch niet?

Helen van seksueel misbruik kan, maar het is niet vanzelfsprekend. Soms moet je partner erkennen dat het nu nog te moeilijk is, of dat hij/zij het niet durft. Ook dat is een keuze en het is belangrijk als partner dat je die keuze bij het slachtoffer laat. Je kunt een ei niet aan de buitenkant openbreken, zonder het kuiken te beschadigen. Wel zul je voor jezelf moeten bepalen of je kunt leven met zoals het nu is met je partner. Wegen de goede dingen die jullie samen hebben op tegen de ingewikkelde dingen die er ook zijn. Als het antwoord daarop ja is, kun je verder en wellicht kun je in de toekomst dingen oplossen die jullie relatie nog mooier maken.

Boek speciaal voor partners

voorkant cover partnersOmdat het best lastig is om met het gedrag van een overlever van seksueel misbruik om te gaan, schreef ik een boek speciaal voor partners. In mijn praktijk kwam ik vaak partners tegen die ten einde raad waren. Ze konden het gedrag van hun partner niet begrijpen, waren eenzaam en konden niet meer tegen de stemmingswisselingen, het wantrouwen, de leugens. Door hen te helpen het gedrag te verstaan in de context van seksueel misbruik konden zij verder met hun leven (soms met en soms zonder hun partner). In het boek ‘Partners in beeld. Seksueel misbruik raakt het hart van de relatie’ kun je erkenning en herkenning vinden, plus praktische tips voor oplossingen.