Minor huiselijk geweld gaat ‘Helen van seksueel misbruik’ gebruiken

Minor huiselijk (en/of seksueel) geweld.

In de meeste HBO opleidingen zit in de huidige structuur een minor huiselijk geweld or seksueel geweld, of huiselijk seksueel geweld, de titel van de minor verschilt nog wel eens. Bij de Hogeschool Arnhem-Nijmegen, de HAN, waar ik vroeger gestudeerd heb, heet de minor huiselijk geweld en binnenkort mag ik daar mijn eerste gastles geven over ‘Helen van seksueel misbruik. Het trauma voorbij’. Een geweldige kans, vind ik zelf, want de mensen die deze verdiepingsminor volgen zijn voor het overgrote deel de hulpverleners van de toekomst. Dit zijn de mensen die straks mensen zoals ik tegenkomen in hun dagelijks werk en daar adequaat op moeten gaan reageren. Het lijkt me bijzonder zinvol om hen in elk geval mee te geven dat je seksueel misbruik kunt verwerken. Dat je een goed leven kunt opbouwen na seksueel misbruik, zodat ze mensen niet de boodschap ‘Jij hebt levenslang’ mee zullen geven.

Wat zijn nou belangrijke punten om mee te geven aan de hulpverleners van de toekomst? Natuurlijk is preventie en signalering belangrijk, maar hoe ga je om met volwassen overlevers van seksueel geweld en misbruik? Wat zijn de aandachtspunten waar ik hulpverleners van bewust wil maken?

Regie en zelfbeschikking

Dat lijkt me in elk geval het eerste. Mensen die misbruikt zijn in hun vroege jeugd zijn vaak de regie over hun leven kwijt en komen bij jou voor hulp. Het is van groot belang dat die hulp bestaat uit het hervinden van de regie voor hun eigen leven. Maar al te vaak wil een hulpverlener ‘redden’ en maar al te vaak doet het slachtoffer van seksueel misbruik daar een appèl op. Vanuit het slachtoffer gezien helemaal begrijpelijk: je hebt de regie soms nog nooit gehad, je bent niet anders gewend. Maar als hulpverlener is het van cruciaal belang dat je niet in die valkuil loopt, want daarmee bevestig je het slachtofferschap van de ander. Dan wordt het wellicht echt levenslang.

Zie de ander als volwassene

In het verlengde van het voorgaande. Ik ben nog nooit een stap verder gekomen in het ontwikkelen van volwassen, zelf verantwoordelijk gedrag doordat iemand me als een kind behandelde. Ik heb niet iemand nodig die voor mij de troostende, warme moederrol gaat vervullen en ook niet iemand die het gezag over mij gaat voeren. Integendeel van alle vormen van gezag werd ik opstandig en dwars. Een aai over mijn bol is het laatste waar ik op zit te wachten. Ik heb geen moeder nodig, wat ik nodig heb is het besef dat ik verder moet ondanks het feit dat mijn moeder er niet voor het mij was, mij niet kon beschermen. Als ik me dat realiseer kan ik pas in mijn volwassen leven, op een volwassen level zoeken naar warmte en liefdevolle aandacht.

Laat de ander zijn/haar emotie

Een cliënt die bij je komt die vertelt over het seksueel misbruik dat hem of haar is overkomen, heeft niets aan jouw boosheid, verdriet of wat dan ook. Natuurlijk is dit niet een verbod op medemenselijkheid, maar wees voorzichtig. Ik heb hulpverleners meegemaakt en van klanten verhalen gehoord over hulpverleners en omstanders die hun eigen boosheid leidend maakten. Binnen de kortste tijd zaten die bij de politie aangifte te doen of erger, hadden de dader geconfronteerd en in één geval was de hulpverlener zelfs fysiek geworden met de dader. Allemaal menselijke, begrijpelijke reacties, maar zij vergaten daarbij het belang van hun klant.

Als je met dit soort problemen te maken krijgt in de praktijk: zorg dat je back up hebt. Supervisie en intervisie zijn niet leuke opleidings-extraatjes: ze zijn broodnodig in de praktijk. Collega’s om mee te sparren, om je eigen gedrag bij te checken, klopt het wat ik hier doe? Mensen waarbij jij je veilig genoeg voelt om ook de dingen die je verkeerd hebt gedaan te bespreken. Heb je ze niet in je directe omgeving? Ga er naar op zoek! Vorm ook een intervisiegroepje buiten het werk om, want binnen één organisatie heb je soms allemaal dezelfde blinde vlek. Fouten maken is menselijk en ze toegeven is een hele kunst. Zelfs ze toegeven aan de klant toe kan een wonderlijk effectieve manier zijn om de klant impliciet ook toestemming te geven om met zijn of haar falen te komen. Daarvan wordt je een betere hulpverlener. Heb je een intervisievraag over seksueel misbruik? Je mag mij ook mailen. Als online coach kan ik je hierbij zeker helpen.

Je eigen trauma’s opruimen

Een beetje hulpverlener heeft zijn eigen trauma’s verwerkt of in elk geval zodanig doorgewerkt dat ze niet meer in de weg staan van goede hulpverlening. Natuurlijk kun je geraakt worden in iets ouds, de gekste dingen kunnen je triggeren en als je werkt met mensen die als kind gekwetst zijn kan dat jou op gevoelige plekken raken. Zorg dat je hulp achter de hand hebt, zéker als je zelf seksueel misbruikt bent als kind. Niemand heeft er iets aan als jij vanuit dat stuk van jezelf de ander probeert te helpen. Terwijl als je het opruimt, als je door je trauma’s heen werkt, je belangrijke ervaringen over het helen te delen hebt. Dan wordt je een extra goede hulpverlener.

Zoveel te leren over helen van seksueel misbruik

Ik kan geloof ik wel twee modules vullen met alles wat ik de hulpverleners van de toekomst mee zou willen geven.

  • Laat je eigen aannames en (geloofs) overtuigingen thuis.
  • Wees nieuwsgierig.
  • Vraag door, ook als je denkt te weten waar het over gaat (leren praten over dingen die moeilijk zijn, is van vitaal belang).
  • Leer vragen stellen over de seksuele beleving van de ander.
  • Leer je eigen oordeel opschorten, het heeft geen plaats in de hulpverlening aan de ander.
  • Leer jezelf en je eigen reacties op traumatische dingen goed kennen én bespreekbaar te maken.
  • Luister naar wat de ander zegt en ook naar wat de ander juist niet zegt.

Gelukkig ben ik niet de enige die lessen over dit onderwerp zal geven. Ik hoop dat het voor de studenten door mijn bijdrage echt gaat leven, dat ze een beetje beter voorbereid zijn op de praktijk door mijn bijdrage aan de minor seksueel/huiselijk geweld.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.