Recensie ‘Als je de woorden weet’ van Gerina van Gugten

Als je de woorden weet

Gerina van Gugten beschrijft op treffende wijze het proces van onthulling en de stappen die zij daarin onderneemt. Het verhaal is prettig geschreven, zonder te veel triggerende details. De tijd die het kost om met haar verhaal naar buiten te komen beloopt een heel leven. De invloed van het misbruik op haar levensloop is tussen de regels door ook te lezen.

Een meisje van elf

Gerina is elf als haar oom Karel zich aan haar opdringt. Het begint met inpalmen, ritjes in zijn auto, cadeautjes en vooral aandacht. Hij zadelt haar op met een geheim waar de familie niets van weet. Ze is bang om het te vertellen en weet zich geen raad. Ze stopt het heel diep weg en probeert oom Karel zo veel mogelijk te vermijden. Dit houdt ze vol tot ver in haar volwassenheid.

Het geheim woekert voort

De verdienste van het boek is dat het pijnlijk duidelijk maakt hoe een geheim in de weg kan staan voor een gelukkig leven, niet alleen voor het slachtoffers (Gerina, haar moeder) maar voor alle betrokkenen. Haar nichtje, die zij van zich afstoot, omdat ze niet bij haar oom in de buurt wil zijn, haar broers waarvan één het wél en de anderen het niet familiebreed bekend wil maken: iedereen moet zich op één of andere manier verhouden tot het seksueel misbruik.

Transgenerationele overdracht

Een subthema van het boek is de transgenerationele overdracht: Dat Gerina aandacht tekort heeft, is deels terug te voeren op de geschiedenis van haar moeder, die als kind door haar broer blijkt te zijn misbruikt.

Als je de woorden weet

Wanneer je seksueel misbruikt wordt, krijg je er ‘gratis’ een heleboel levenstaken bij. Want hoe ga je om met de stilte rondom het geheim? Hoe doorbreek je dat, als je merkt dat het je levensgeluk in de weg staat? Het boek geeft aan hoe de auteur dit heeft aangepakt. Het geeft een inkijkje in haar persoonlijke overwegingen, de weerstand die zij tegenkomt, in zichzelf en anderen, en wat het haar oplevert.

Pluspunten van het boek

  • Helder taalgebruik
  • Levendig geschreven
  • Eenvoudig

Minpunten van het boek

Ik vind het lastig om minpunten aan te geven, want het is gewoon een goed boek. De titel is misschien het zwakke punt: het doet vermoeden dat het onthullen altijd goed gaat, als je maar de woorden weet. Er niet over praten is schadelijk, maar het is ook niet helpend om het effect van de onthulling te romantiseren.

Je kunt het boek bestellen via bol.com

Gastblog Marcel: Schrijven om gezien te worden

Gastblogger Marcel

Ik ben Marcel, 48 jaar oud inmiddels en heb een vroeg misbruikverleden met mijn moeder, wat voor het eerst opkwam in therapie in 2011. Voor 2011 had ik al allerlei psychosomatische en ernstige fysieke klachten, vanaf ongeveer mijn zevende jaar. Zelf wist ik dat er ‘iets’ zat, maar het werd maar niet opgepikt in de reguliere hulpverlening. Na 2011 werd dat langzaam duidelijk, totdat ik (eindelijk) een jaar geleden zelf hulp ben gaan zoeken op basis van de hulpvraag seksueel misbruik.

#Mentoo

Veel eerder gedane therapie en opleidingen helpen mij in dit proces, waar ik, als man, jullie deelgenoot van wil maken. De reden hiervoor is dat ik mezelf voel als een echte minderheid en een ander geluid wil laten horen in de #metoo discussie waar alleen maar aandacht is voor daderschap van mannen. De hulpverlening voor mannen schiet schromelijk tekort en ik hoop hiermee een aanzet te geven dat dit gaat verbeteren.

Schrijven om gezien te worden

Ik denk dat ik al ver ben in mijn verwerkingsproces. Eigenlijk denk ik dat ik klaar ben om anderen te gaan begeleiden. Wanneer ik dat doe, sta ik in mijn kracht en kan ik alles wat me is overkomen en wat ik geleerd heb ten positieve keren.

Familiedrama

Vier maanden geleden beslist een familiedrama met dodelijke afloop anders. Mijn petekind (oudste zoon van mijn broer) verongelukt en hierdoor komt mijn verwerkingsproces tot stilstand. In mijn gezin van herkomst gaat nu alle aandacht uit naar dit drama, net nu ik het misbruik bespreekbaar heb gemaakt. Ook bij mezelf bespeur ik de neiging om de dood van mijn petekind véél erger te vinden.

Terug bij af, maar met meer ervaring

Het voelt alsof ik weer ‘terug bij af’ ben. Terug in de tijd, zo’n zeven jaar geleden. Tijdens mijn burnout schrijf ik voor het eerst over mijn misbruik-verleden. Alle vragen van toen herleven. Wat is er nu werkelijk gebeurd? Ik moet mezelf nu wederom wakker schudden. Iedere keer weer zeggen: “Ja het gaat over mij en ja het is waar.” En ja, ik weet nu wat het is …

Ik ben slachtoffer van seksueel misbruik

Voor het eerst begin ik mezelf nu te zien als slachtoffer. Ik geef mezelf toestemming om me slachtoffer te voelen. Ik geef het verzet daartegen op. Ik merk hoe vaak ik de daders verdedig om de harde werkelijkheid niet te hoeven zien. Het besef komt steeds meer binnen hoe verraden ik me voel, ook door mezelf. Als ik dat toelaat merk ik dat mijn leven ‘klopt’. Alles is nu verklaarbaar en dat geeft rust; ook als het nu niet goed gaat. Het ligt niet aan mij …

Mijn moeder is de dader

Ik wilde er eerder niet echt aan. Met mijn moeder als dader ging dat nu eenmaal niet. Mijn moeder, die mij in bed de rol van partner toebedeelde en uit bed mij als haar dochter zag. Dat valt niet mee als je nog een jongetje bent …

Mijn lichaam is mijn bondgenoot

Ik verblijf op een plek waar veel natuur is, maar weinig te beleven. Het werpt me terug op mezelf en ik merk een tweespalt. Mijn lijf vindt het wel oké; in mijn hoofd benauwt het me soms. Die twee kunnen het niet zo goed met elkaar vinden, hoewel ik ‘denk’ dat ik goed in mijn lijf zit. Allerlei lichamelijke klachten laten zien dat er nog een weg te gaan is. Ik mag mijn lichaam leren koesteren . Voelen dat het echt van mij is en dat het mij de weg toont naar mijn behoeftes en mijn herstel.

Schrijven om in beweging te blijven

Voor nu maak ik zoveel mogelijk de verbinding met mijn lijf. Ik heb er hulp bij en dat helpt me om ‘in beweging’ te blijven. Want ik wil voorkomen dat ik verstijf en tot stilstand kom. Schrijven helpt mij daarbij. Vandaar dat er nog meer van deze blogs zullen volgen.

Review van schrijfcoaching, Mariël Groenen

Schrijfcoaching helpt bij het verwerkingsproces

Ik blog al jaren af en toe. Regelmatig krijg ik positieve reacties, maar toch denk ik dat het beter kan. Mijn droom is om een boek te schrijven. Ik volg een aantal workshops om te leren hoe je het beste een boek kunt schrijven en om feedback te krijgen op mijn schrijfstijl. Die workshops slaan niet aan bij mij. Ik word er eerder onzeker van en begin te denken dat ik maar beter niet verder kan gaan met schrijven.

Bloggen voor ‘Helen van seksueel misbruik’

Dan zie ik ineens op de website van ‘Helen van seksueel misbruik’ staan dat Ivonne Meeuwsen schrijfcoaching geeft. Als je blogs schrijft voor haar website, krijg je schrijfcoaching voor 20 euro per blog. Ik voel dat dit weleens iets kan worden en wil heel graag schrijven over mijn proces in het verwerken van mijn incestverleden.

Bloggen voor Helen van seksueel misbruik

Niet lang daarna blog ik voor ‘Helen van seksueel misbruik’. Ivonne geeft me onderwerpen en ik schrijf. Spannend om mijn schrijfsels te laten lezen door een schrijfster en kritiek te ontvangen. Toch voelt het goed. De feedback die ik krijg is prettig geformuleerd en ik heb er veel aan. Ik merk dat mijn schrijfstijl zich ontwikkelt en ik krijg best veel reacties op mijn blogs. Ik weet mensen te raken. Tegelijkertijd helpt het schrijven mij met verwerken. Ik verwoord wat ik voel en wat ik denk. Dat geeft structuur, helderheid en inzicht in waar ik sta. Soms lukt het niet meteen om een blog te schrijven, omdat ik nog teveel in het verwerkingsproces zit.

De stap naar een boek is niet zo groot meer

Na een half jaar bloggen, krijg ik een idee voor een boek: ‘De impact van incest op alle levensgebieden’. Meteen mail ik Ivonne met mijn plan en de vraag of zij mij wil coachen in mijn schrijfproces. Dat wil ze, en het boek uitgeven ook. We maken snel een afspraak om te bespreken hoe het allemaal in z’n werk gaat. Ivonne zegt vooral: “Begin eerst maar te schrijven”. En schrijven doe ik. In zes weken staat mijn verhaal op papier. Ivonne kijkt de eerste hoofdstukken na en geeft feedback. Natuurlijk gaat deze feedback voor een deel over schrijfstijl, maar belangrijker nog, uit mijn schrijven haalt ze waar ik nog dingen moet verwerken. Die benoemt ze en soms ga ik er zelf mee aan de slag en soms bespreken we dit tijdens onze afspraken.

Het bewerken, is verwerken

Na die zes weken, begint het verbeteren, aanpassen, herschrijven en aanvullen. Een lang en soms moeizaam proces. Het lezen van wat ik allemaal in korte tijd heb geschreven, is confronterend. Het doet me beseffen wat ik allemaal heb meegemaakt. Soms kan ik weken niet aan mijn boek werken, dan roept het allemaal teveel emoties op. Ivonne is vooral heel geduldig en benadrukt dat ik alle tijd mag nemen. Waar ik de lat heel hoog heb, helpt zij me om deze wat flexibeler te maken. Waar ik onzeker ben over wat ik schrijf en of het wel goed genoeg is, maakt zij duidelijk dat ik een mooi en belangrijk boek aan het schrijven ben.

Wat heeft schrijfcoaching mij opgeleverd?

Ik ben beter geworden als schrijver. Sterker nog, ik ben een schrijver geworden. Het schrijfproces heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de verwerking van mijn incestverleden. Ik heb alles wat ik heb geschreven doorleefd en doorvoeld. Niet één keer, niet twee keer, maar steeds weer opnieuw. Het geeft veel diepgang aan mijn proces. Stap voor stap groei ik in het proces van mezelf laten zien. Een boek schrijven over mijn eigen incestverleden, is mezelf kwetsbaar opstellen. Het schrijven is vaak een gespreksonderwerp in mijn omgeving. Tijdens de boeklancering presenteer ik mijn boek en laat ik mezelf zien, open en kwetsbaar. Zo staan voor mezelf, dat heeft schrijfcoaching mij opgeleverd.

(oh ja, bijna vergeten, het heeft me ook een boek opgeleverd) 🙂

De wereld na #metoo

We kunnen er niet meer omheen. Door #metoo is pijnlijk duidelijk geworden dat seksueel misbruik heel veel voorkomt. Het is bijna niet denkbaar dat de vaktherapeut er in zijn of haar professie niet mee in aanraking komt, vooral omdat juist vaktherapie mogelijkheden biedt om, buiten het gesproken woord om, toch tot de kern te komen. Net dat gesproken woord is voor mensen die misbruikt zijn vaak geen gemakkelijke zaak. Het lichaam, creatieve uitdrukkingsvormen als theater, dans of beeldend zijn toegankelijkere manieren om te helen van seksueel misbruik.
Mijn antwoord op #metoo is #ikluister
In antwoord op #metoo zijn wij gestart met een #ikluister actie. Ik zeg: 
‘Het valt mij op dat de traditionele media zo op het slachtofferverhaal focust. Het gaat óf over hoe zielig het slachtoffer is óf over hoe slecht de dader is. De rest van het verhaal hoor je nooit en dát is vele malen interessanter. Want hoe vergaat het iemand die met seksueel misbruik te maken heeft gehad? Heb je dan, zoals veel mensen zeggen, levenslang? Dat weiger ik te aanvaarden.’
Dat helen kan is het verhaal dat wij graag in de media willen zien. Daarom hebben we de Hel(d)en van seksueel misbruik Awards in het leven geroepen. Een manier om dat andere verhaal onder de aandacht te brengen en anderen een hart onder de riem te steken.
De Hel(d)en van seksueel misbruik Awards
 
Het idee achter de Helden Awards is eenvoudig: iedereen heeft helden nodig, om zich aan op te trekken, zich aan te spiegelen, mee te identificeren en om hen te inspireren. Mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt, hebben te vaak te horen gekregen dat zij ‘levenslang’ hebben. Dat ze maar met de gevolgen moeten leren leven. Dat is bepaald geen hoopvol perspectief en daarom hechten wij er extra waarde aan om zichtbaar te maken dat helen wel degelijk kan. Dat je een gelukkig, volwaardig, zinvol en rijk gevuld leven kunt leiden, ook als je seksueel misbruikt bent. Vandaar dat we mensen hebben opgeroepen om hun helden van seksueel misbruik aan te melden. Inmiddels staan er 36 helden op de website, elk met hun inspirerende verhaal over helen.
De verhalen zijn belangrijk
 
De verhalen gaan over helen, over hoe elk van onze helden dit heeft aangepakt. Wat ze gedaan hebben om te helen en wat ze anderen die wellicht nog aan het begin van hun proces staan zouden adviseren. Saskia de Koning zegt in haar advies aan anderen:

‘Wees geduldig, zacht en lief voor jezelf. Dat is soms pijnlijk en lastig. Maar het mag er zijn en jij dus ook! Zoek naar manieren die bij je passen om je verhaal kwijt te kunnen. Praat,schrijf, schilder, gooi oud servies kapot tegen een muur. Maak een wandeling. Doe dit alleen of met anderen.’

Geen ‘gouden standaard’

Wat opvalt in de verhalen: Er is geen ‘gouden standaard therapie’ na seksueel misbruik. De beste therapie is passende therapie: passend bij het individu, passend bij het proces waar die persoon op dat moment in zit. Die diversiteit laat zich zien in de verhalen die de helden vertellen. Elk verhaal is anders. Iedereen heelt op zijn of haar eigen manier, de één heeft baat bij dans, de ander bij schilderen en een derde bij psychotherapie. Meestal zijn meerdere manieren naast of na elkaar nodig om te helen, omdat seksueel misbruik levensbreed problemen oplevert.
Op een positieve manier meedoen
Door verschillende verhalen naast elkaar te vertellen, kunnen meer mensen zich identificeren en zich optrekken aan hun favoriete held. Daarbij worden ze bovendien uitgenodigd om (inter)actief aan de slag te gaan. Door te nomineren, te stemmen op hun held of door (financieel) bij te dragen aan de Helden Awards, mee te lopen in de ‘#ikluister helden wandeling‘, of door zich als vrijwilliger aan te melden.
Eén van onze vrijwilligers die olifantjes haakt voor het goede doel (anoniem vanwege haar eigen veiligheid):
‘In mijn kennissenkring vertel ik dat ik met dit project bezig ben. Het verbaast mij hoeveel dat losmaakt. Mensen zien mij op een positieve manier, enthousiast bezig zijn hiermee en geven me daar waardering voor. Dat heb ik nog nooit meegemaakt. Ik groei hier ontzettend van!’

Het feest mag gevierd worden

Het Helden Gala zelf is een goed voorbeeld van hoe we, door het bieden van een podium, mensen uitdagen om creatieve expressie te gebruiken voor hun heling. Zo is er een dansvoorstelling, door Melissa van der Meer en groep. Melissa is buikdanseres,  danstherapeute en ze zelf seksueel misbruikt. Ze heeft de WEZZ methodiek ontwikkeld om door middel van een combinatie van dans en gevechtskunst te helen van seksueel misbruik.
Er is een presentatie van een (voor de media anonieme) zangeres die op deze manier zichzelf haar eigen stem teruggeeft.
Daarnaast zijn er een aantal professionele musici die rondom het thema een speciale selectie uit hun repertoire ten beste geven. Professionals die op deze manier laten zien dat ze betrokken zijn bij het thema seksueel misbruik, vanuit eigen ervaring of gewoon vanuit maatschappelijk engagement.

Een feest met een rode loper

Helen kan en dat is een feestelijk gegeven. We vieren dat met een heuse ‘rode loper’ event. Een Awards Gala, met artiesten, de uitreiking van de Helden Awards met daarna een gezellige borrel. Het feest zal plaatsvinden op 11 oktober in ‘De Ogtent’ te Duiven. Iedereen die zich betrokken voelt is welkom, we vragen wel of je je even wilt aanmelden, zodat we weten op hoeveel mensen we kunnen rekenen. Om de kosten hoef je het niet te laten: afhankelijk van het succes van de ‘#ikluister helden wandeling’ is de toegang ergens tussen de 0 en 5 euro.
Wil je meer weten? Meewandelen, bijdragen, jouw eigen held aanmelden of het feest meevieren?
Kijk voor meer informatie op: