Recensie: De stem van het kind – Hanny Lynch

De stem van het kind – Hanny Lynch

de stem van het kind, Hanny LynchIn ‘De stem van het kind’ komen de volwassen kinderen van mensen die seksueel misbruikt zijn aan het woord. De uitgangspunt van het boek is de vraag of en hoe het feit dat je vader of moeder seksueel misbruikt is, van invloed is op je leven. Aan het woord komen 19 kinderen die aan de hand van een semi-gestructureerd interview vertellen over hoe het was om op te groeien met een ouder die seksueel misbruikt is.

Grote verschillen

Wat zichtbaar wordt in de verhalen van deze groep mensen is dat er veel onderlinge verschillen zijn. Een aantal van hen is zelf seksueel misbruikt en worstelt met een dubbele belasting hierdoor. Een aantal heeft een goede baan en is goed op zijn of haar pootjes terecht gekomen.

Overeenkomsten

Wat de auteur opvalt in de verhalen is dat de meeste kinderen voor de ouder zijn gaan zorgen. Daarnaast valt op dat seksualiteit, bijvoorbeeld op de televisie in bijna alle gezinnen een beladen onderwerp lijkt te zijn. Wat mij daarnaast nog opvalt is dat in nagenoeg alle verhalen genoemd wordt dat de betreffende ouder erg controle-behoeftig was. Dat lijkt me de rode draad in de levens van kinderen van wie een ouder seksueel misbruikt is. Het boek ‘De stem van het kind’ trekt geen algemene conclusie en laat de verhalen voor zichzelf spreken.

Experts aan het woord

Een bijzondere toevoeging aan het boek ‘De stem van het kind’ zijn de laatste drie hoofdstukken, waarin de auteur drie experts aan het woord laat. Pep Degens geeft uitleg over hechting en loyaliteit, thema’s die volgens Pep voor mensen die seksueel misbruikt zijn, ingewikkeld kunnen zijn richting hun kinderen.

Marijke Naezer over de invloed van seksueel misbruik op ouderschap

Marijke Naezer vertelt van het onderzoek dat zij heeft uitgevoerd onder ouders die seksueel misbruikt zijn, naar de invloed van seksueel misbruik op hun ouderschap. Thema’s die daarin spelen zijn bijvoorbeeld ‘het doorbreken van de cyclus van geweld’ en ‘wanneer en hoe onthul je aan de kinderen dat vader of moeder seksueel misbruikt is’. Haar boek hierover ‘Ouders aan het woord’ uit 2011, is online te lezen via Marijke Naezer

Nelleke Nicolai over onveilige hechting

Nelleke Nicolai schetst een tijdsbeeld waarin zij als onderzoeksvoorstel de invloed van onverwerkt trauma op de kinderen van getraumatiseerde moeders wilde onderzoeken. Een onderzoek dat in Nederland nooit de financiën kreeg die voor een dergelijke longitudinale studie nodig zijn. In dergelijke onderzoeken in het buitenland bleek dat de combinatie ‘onveilige hechting’ en ‘onverwerkt trauma’ van de moeder, bij de kinderen leidde tot ‘gedesorganisieerde hechting’.

Voor wie is dit boek interessant

Het boek ‘De stem van het kind’ schetst een beeld van hoe kinderen reageren op het gedrag van ouders die seksueel misbruikt zijn. Wanneer je zelf zo’n kind bent, zal dit boek je waarschijnlijk herkenning bieden. Ben je zelf zo’n ouder, dan kan het lezen van de verhalen je wellicht inzicht bieden in hoe om te gaan met moeilijke keuzes. Overweeg je ouderschap? Dan is de centrale boodschap van dit boek: Zorg dat je eerst zo veel mogelijk je verleden verwerkt. Want dat het invloed heeft op de levens van de kinderen is wel duidelijk.

Bestel het boek hier!

10 redenen om over seksueel misbruik te praten met je kind

Praten ouders te weinig met kinderen over seksueel misbruik?

Ouders denken dat het onderwerp taboe is, willen een kind er niet mee belasten of denken dat het moeilijk is om met kinderen over seksueel misbruik te praten. Ze zijn soms bang dat ze expliciete dingen over seks moeten gaan vertellen.

Geruststellende boodschap: het is niet moeilijk

Praten over seksueel misbruik is niet moeilijk. De boodschap aan een kind is: ‘Jouw lichaam is van jou’. Het is belangrijk hen duidelijk te maken dat ze het recht hebben om zelf te bepalen wat ze wel en niet toestaan. Daarnaast is het van belang dat jij weet hoe een misbruiker een kind inpalmt, zodat je een kind kunt waarschuwen voor iemand die ‘een geheimpje’ met hen deelt.

Top 10 redenen om wél over seksueel misbruik te praten met je kind

Een lijstje met motiverende gegevens om dat preventieve praatje toch aan te gaan en vaak terug te laten komen. Je waarschuwt je kind toch ook dat ze niet zonder te kijken de straat over moeten steken? Waarom praten over seksueel misbruik zo belangrijk is.

  1. Seksueel misbruik komt heel veel voor! Maar liefst 1 op de 4 meisjes en 1 op de 6 jongetjes wordt het slachtoffer van seksueel misbruik voordat ze 16 zijn.
  2. Het gebeurt ook bij jou in de buurt. Seksueel misbruik komt even veel voor in alle milieu’s. Het maakt niet uit of je arm of rijk, protestants of katholiek, blank of donker bent: het komt overal voor.
  3. Het zijn bijna nooit vreemden die het doen. Maar liefst 93% van het seksueel misbruik wordt gepleegd door een bekende dader. Vaak familie.
  4. Je kind is er oud genoeg voor. Er is geen leeftijdsgrens voor seksueel misbruik: zelfs baby’s kunnen slachtoffer worden. Kinderen kunnen al vanaf heel jong (richtlijn 3 jaar oud) leren welke delen van hun lichaam privé zijn en niet aangeraakt mogen worden.
  5. Je hoeft je kind niet bang te maken. Als je je kind wijst op de gevaren bij het oversteken wordt een kind ook niet bang om de straat op te gaan. Het leert alleen wel, dat het niet zomaar de straat op rent.
  6. Als er wat gebeurt, kom je het anders niet te weten. Seksueel misbruik wordt doorgaans niet ontdekt, er zijn vaak geen fysieke klachten. De emotionele en gedragsveranderingen kunnen ook door andere omstandigheden veroorzaakt worden, waardoor men vaak niet aan seksueel misbruik denkt.
  7. Je kind zal het je doorgaans niet vertellen. De meeste kinderen vertellen het niet. De misbruiker instrueert het kind om het niet te vertellen en maakt het kind wijs dat het zijn of haar eigen schuld is, dat mensen boos zullen worden of verdrietig, dat ze hem of haar niet zullen geloven. Wees de dader voor!
  8. Niet alleen volwassenen zijn dader. Kinderen worden ook door andere kinderen misbruikt. Laat kinderen weten wat wel en niet kan qua aanraking, ook in contact met andere kinderen. Voorkom dat je kind slachtoffer wordt… of dader…
  9. Je brengt je kind niet op ideeën. Er zijn geen aanwijzingen om te denken dat kinderen die voorgelicht zijn over misbruikpreventie eerder iets daaromtrent verzinnen.
  10. Het kan jouw kind overkomen. De statistieken spreken voor zich: seksueel kindermisbruik komt dusdanig vaak voor, dat het ieder kind kan overkomen. De ouders van misbruikte kinderen hebben ooit gedacht dat het hun kind niet kon overkomen.

 Oké, je bent overtuigd: hoe kan je over seksueel misbruik praten?

Wanneer je door deze lijst overtuigd bent van het nut van zo’n praatje, luister dan goed. Het gaat er niet om dat je éénmalig een praatje houdt in de trend van seksuele voorlichting. Het gaat er om dat je een kind structureel leert dat het de baas is over zijn of haar lichaam. Dat het kind het vanzelfsprekende recht heeft om nee te zeggen tegen een knuffel, tegen anderen, als het hun eigen lijf betreft.

Drie boodschappen die je kind in elk geval moet krijgen over seksueel misbruik:

  1. De lichaamsdelen die normaal onder je badpak zitten zijn privé. Daar mag niemand aankomen en jij ook niet bij die van iemand anders.
  2. Geheimen zijn niet oké. Bij twijfel of verwarring praat je met een volwassene die je vertrouwt: de juf, papa of mama, de buurvrouw: wie jij maar vertrouwt, desnoods de burgemeester.
  3. Je mag er altijd over praten. Ook als je denkt dat je het fout hebt gedaan. Je kunt een ‘fout beter toegeven, dan kan je er samen met die volwassene naar kijken en dan kan de volwassene je helpen.

Wat valt op bij deze regels?

We hebben het niet eens over seks. We hebben het over de regie van het eigen lichaam. Dit rijtje is zeker niet dekkend, maar bij jonge kinderen een goede eerste stap. Tegen de pubertijd zijn kinderen/pubers zelf vaak seksueel onderzoekend. Ook dan is het belangrijk om over seksueel misbruik te blijven praten. Want maar al te vaak denkt een puber dat hij of zij zelf begonnen is en dus schuldig. Dat kan het moeilijk maken om er hulp bij te vragen. De misbruiker helpt hem of haar daar ook nog bij: je wilde het zelf. De maatschappij stuurt daarin ook vaak de verkeerde boodschap: ‘Waarom had je dan zulke sexy kleding aan?’

Ook met pubers praten over seksueel misbruik

Zeker ook in de pubertijd is het van belang dat je die drie boodschappen blijft sturen. Bij de eerste regel komt daar het gesprek bij over vrijwilligheid, over beinvloeding en over hoe je moet omgaan met sociale druk of grensoverschrijdend gedrag van anderen. Hoe je ervoor zorg draagt dat je zelf niet over de grens van een ander gaat. Dat je dus ook praat over toestemming, samen beslissen en terughoudendheid als één van beiden twijfelt. Wanneer je in de kindertijd de basis hebt gelegd voor een gezond stuk zelfregie, kun je met pubers ook makkelijker praten over wat er in hun leven gaande is.

Wat als het al gebeurd is?

Ook dan blijft praten natuurlijk heel belangrijk. Ook op de langere termijn. Voor tips over hoe om te gaan met actueel seksueel misbruik, kijk bijvoorbeeld op ‘De 5 B’s voor als je kind seksueel misbruikt is.’

Wil je meer weten over seksueel misbruik en wat er allemaal bij komt kijken, ook op de langere termijn? Koop hier mijn boek!

Leer je kind huilen

Leer kinderen huilen en nee zeggen

Uit een onderzoek onder daders van november 2013, kwam naar voren dat veroordeelde misbruikers aangeven dat als kinderen hadden gehuild of nee hadden gezegd, zij het misbruik gestaakt zouden hebben. Het onderzoek is gevoerd onder 47 veroordeelde criminelen die zich schuldig hebben gemaakt aan seksueel misbruik. Alleen al de keuze van die populatie is voldoende om vraagtekens te zetten bij de breedte van de conclusies die aan dit onderzoek gekoppeld mogen worden.

Geen slecht advies

Het advies om kinderen te leren huilen en nee zeggen, is niet verkeerd, laat ik dat voorop stellen. Het lijkt me een goede zaak om kinderen het contact met hun eigen emoties en grenzen te laten behouden. Ik heb naast nee zeggen en huilen, nog wel een paar andere adviezen voor ouders om hun kinderen te leren/niet af te leren.

Seksueel misbruik voorkomen?

De suggestie dat huilen en nee zeggen in veel gevallen seksueel misbruik kan voorkomen, vind ik op zijn zachts gezegd discutabel. De groep veroordeelde criminelen is zo klein en zo weinig representatief voor de ‘gemiddelde’ dader, dat deze conclusie in elk geval meer onderzoek vergt.

Wie zijn die veroordeelde misbruikers?

Het blijft bij seksueel misbruik bijzonder moeilijk om tot een sluitende bewijsvoering en tot een veroordeling te komen. Gevallen waar dat bij lukt, zijn doorgaans:

  • daders waarbij er een aanklacht ligt van meerdere slachtoffers, die steunbewijs voor elkaar verlenen
  • daders waarvan fysieke ‘sporen’ gevonden zijn
  • daders die herkenbaar op foto’s/films van het misbruik staan

Meerdere slachtoffers

De zogenaamde ‘veelplegers’ lopen tegen de lamp als kinderen onderling gaan praten. Om dat risico af te dekken laten daders de kinderen onderling meestal niet kennismaken. Bovendien zit er een ‘catch 22’ in de manier waarop bewijsvorming plaatsvindt. Als twee slachtoffers samen gepraat hebben over het misbruik, wordt hun geloofwaardigheid in de rechtszaal in twijfel getrokken.

Fysieke sporen

Het vinden van fysieke sporen die eenduidig vaststellen dat er seksueel misbrik heeft plaatsgevonden, veronderstelt dat de aangifte/melding binnen een week na het seksueel misbruik plaatsvindt. Douchen en schrobben wissen sporen uit. We weten ook uit onderzoek dat slachtoffers dat nou juist gaan doen in een poging om het misbruik van zich af te wassen. Uit ander onderzoek weten we dat er gemiddeld 12 jaar overheen gaat, voordat het slachtoffer naar buiten komt met zijn of haar verhaal.

Films en foto’s

Lang niet alle daders maken foto’s en films, maar zij die dit wél doen zijn vaak de gehaaide criminelen die dit beeldmateriaal verhandelen. Deze harde jongens passen wel op dat ze zelf niet herkenbaar in beeld komen. Wat vaker voorkomt is dat beeldmateriaal het verhaal van een kind ondersteunt. Het meestal de kopers van dit soort kinderporno die tegen de lamp lopen en veroordeeld worden.

De thuismisbruiker

De groep die verantwoordelijk is voor ruim 50 % van het gepleegde misbruik zijn directe familieleden die in huiselijke kring één of meerdere kinderen misbruikt. Nog eens ruim 30 % van de plegers zijn zogeheten ‘vertrouwde volwassenen’. De huisvriend, de babysitter, de coach of leraar, de dirigent van het kinderkoor: de mensen waar jij jouw kind naar toe brengt elke zaterdag.

Incest komt zelden voor de rechter

In gevallen van incest komt het zelden tot een aanklacht. Je wordt doorgaans niet gewaarschuwd voor bekenden. En hoe weet je als kind wanneer iemand te ver gaat? Was dat wel echt een hand op je borst? Was dat echt een bobbel in zijn broek? Heb ik het niet zelf uitgelokt?

Een kind is beïnvloedbaar. Daar maakt de dader misbruik van

Een kind vertrouwt de dader. De gemiddelde misbruiker gebruikt geen geweld, die gebruikt overreding. Die palmt het kind in. Met aandacht, met kadootjes, met het speciale gevoel dat je ‘al zo groot bent’. Met precies datgene wat het kind hard nodig heeft. Pas als het kind op die manier voorbereid is, komt de seks om de hoek kijken ‘Ons geheimpje’.

Huilen en nee zeggen?

Wanneer de seksualiteit zijn intrede doet, is het kind vooral in de war. Sommige kinderen zijn erg jong wanneer het misbruik begint, dan heeft het kind niet eens door wat er precies gebeurt, heeft er geen woorden voor.  Soms voelt het kind diep van binnen wel dat het niet oké is wat er gebeurt, maar het wil wél die snoepjes. Het wil wél die aandacht. Het kind wil wél bijzonder en groot gevonden worden. Soms wordt de verwarring extra groot, omdat het lichaam wél meewerkt. De misbruiker is dan degene die het kind vertelt: ‘Zie je wel, je vindt het fijn.’

  • Het kind gelooft
  • Het kind vertrouwt
  • Want in de wereld van kinderen, zijn de volwassenen de baas

Hoe kun je nee zeggen als je in de war bent?

De verwachting dat een kind in zo’n situatie nee zegt, is onrealistisch. Het overheersende gevoel is verwarring. In die verwarring gaat een kind misschien wel huilen, maar zoekt ook troost bij de misbruiker, zeker als het een van de ouders is. Een kind weet niet beter.

Hoe kun je kinderen hier op voorbereiden?

Waar je kinderen maar beter van te voren op kunt voorbereiden, is dat je in de war kunt raken als iemand aan bepaalde lichaamsdelen zit. Dat je soms niet weet of dat oké is of niet. En dat je daar altijd met mama of papa over kan praten. Ook als degene die het met je doet, zegt dat je er niet over moet praten. Júíst als degene die het met je doet, zegt dat je er niet over moet praten.

Leer je kind dat het altijd bij je mag komen

Wees de misbruiker voor en leer je kinderen dat ze met alles, ook rare dingen, ook dingen waarvan ze denken dat je boos zult worden, bij je kunnen komen. Dat mama of papa dan misschien wel even boos zullen worden, maar altijd blij zijn dat je het komt vertellen. Zeg dat je van het kind zult blijven houden.

Leer je kind dat zijn/haar lichaam van hem/haar is

Dat het lichaam van het kind is, lijkt heel vanzelfsprekend, maar dat is het zeker niet. Nog steeds zie ik het om me heen gebeuren: ‘Geef oma eens een kusje’, als oma op bezoek komt. Het kind heeft daar helemaal geen zin in: ‘Doe niet zo raar’ zegt de ouder. De les is: je hebt geen recht om hierin jouw eigen keuzes te bepalen. Een les waar een misbruiker gretig misbruik van zal maken.

Sta op voor je kind.

Oma gaat misschien protesteren als je het anders doet. Als je zegt: ‘Als hij of zij dat niet wil dan hoeft het niet.’  Want wie heeft bepaald dat het kind altijd maar klaar moet staan om te voldoen aan de verwachtingen van de volwassene. Wat leer je een kind over zelfbeschikkingsrecht als je het niet beschermt tegen de eisen van volwassenen?

Leer je kind dat bepaalde zones niet oké zijn om aan te raken

Dit is een duidelijke boodschap: alles wat onder de bikini of zwembroek zit is privé. Het is nooit oké dat iemand daar zomaar aankomt. Dat mag het kind zelf niet bij een ander doen en dat mag niemand bij het kind doen. Wanneer dat toch gebeurt, is het belangrijk dat het kind dat altijd komt melden. Het hoeft niet te zijn dat er dan iets naars aan de hand is. Dat het kind in zijn broek heeft geplast en de juf op school heeft hem/haar gewassen. Dan kun je, op het moment dat het kind dat komt vertellen, zeggen: dat was oké.

En wat als er een grens overschreden wordt?

Als er een grens overgegaan is door een ander heb je iets uit te zoeken. Is het een ernstig vergrijp? Hoe alarmerend is het? Gaat het om kinderen onderling dan kun je met behulp van het vlaggensysteem kijken of het om ernstig afwijkend gedrag gaat. Is dat het geval, dan is hulp van buitenaf veelal noodzakelijk. In andere gevallen is er met een waarschuwing en met in de gaten houden of de waarschuwing serieus genomen wordt al veel op te lossen.

Geen paniek zaaien, maar wel ingrijpen

Als er een volwassene bij betrokken is, dan is het feit dat je kind dit vertelt, in principe hét moment om in actie te komen. Zorg in elk geval dat het misbruik stopt. Bescherm je kind. Voor meer tips kijk op ‘de 5-b’s als je kind seksueel misbruikt is

Kun je seksueel misbruik voorkomen?

Wat kun je doen om seksueel misbruik te voorkomen?

Dat vroeg de journaliste mij in 2013. Het is geen heel eenvoudige vraag, want misbruik zit helaas in onze cultuur verweven. Om het écht op te lossen bereid moeten zijn om wat heilige huisjes omver te schoppen. Bereid zijn om onszelf en elkaar kritische vragen te stellen. Want het probleem van seksueel misbruik speelt in onze hele samenleving.

Een probleem van epidemische proportie

De cijfers van de nationaal rapporteur liegen er niet om: 1 op de 3 meisjes en 1 op de 6 jongens die seksueel misbruik meemaken voor ze 16 jaar oud zijn, dat zijn getallen van epidemische proportie. Dan red je het niet met één simpele oplossing, dan moet je het probleem langs alle kanten bekijken. Ik beperk me in deze blog tot wat jij kunt doen als ouder van kinderen.

Wat kun je als ouders doen?

De eerste stap is bewustzijn. Dat is ook een deel van de reden waarom ik het boek heb geschreven. Als ouder kun je maar beter voorbereid zijn en erkennen dat seksueel misbruik bestaat! Dat is een klus op zich want eigenlijk willen we dat helemaal niet weten.

Oncomfortabele gedachten denken

Het is niet zo gemakkelijk om tot je door te laten dringen dat je eigen vader, moeder, broer of zus, zoon of dochter, zulke dingen kunnen doen. Dat je eigen partner wel eens seksueel geïnteresseerd zou kunnen zijn in je kind. Dat zijn oncomfortabele gedachten die nietemin gedacht moeten worden. We willen graag denken: ‘Mijn … doet zoiets niet.’

De harde werkelijkheid

Maar liefst 80 procent van het misbruik gebeurt binnen je eigen vertrouwde kring. Juist door mensen die je vertrouwt. Een kwart van de misbruikers is zelf minderjarig: broertje, zusje, neefje, nichtje: dat betekent iets voor jouw opvoeding. Niet alleen moet je erop bedacht zijn dat je kind een potentieel slachtoffer is. Jouw kind is ook een potentiele dader. Wie kijkt er met die bril op naar zijn kinderen?

Geef je kind de regie

Maar al te vaak zijn oudere mensen de baas in het leven van een kind. Voor sommige dingen is dat passend. Helaas heeft een kind niet de vrijheid om zelf te kiezen of het naar school wil in onze maatschappij. Maar als het om het eigen lijf gaat en wie daar aan mag komen is mogelijk en van groot belang om de regie bij het kind te leggen.

Geef het kind het recht om nee te zeggen

“Geef oma eens een kusje” lijkt een vraag maar is een eis. Zeker als het kind, wanneer het daar geen zin in heeft, te horen krijgt “Doe niet zo raar”. Het kind ervaart dat het niet de baas is over zijn of haar eigen lijf. Zijn of haar nee wordt niet gehoord en het zelfbeschikkingsrecht van het kind wordt ondermijnd. Doe dat vaak genoeg en een kind is braaf en gehoorzaam, ook tegenover een volwassene (of ouder kind) dat seksueel misbruik in de zin heeft.

Wees bereid om in te grijpen bij vermoedens

Als we vermoedens hebben van seksueel misbruik is het nog een hele grote stap om daar iets mee te doen. Wat er in een gezin gebeurt wordt zelden naar buiten gebracht, maar ook binnen het gezin niet besproken. Er is veel winst te halen met het open bespreken van het belang van vrijwilligheid, gelijkwaardigheid en grenzen.

Wat er gebeurt als je wél ingrijpt

Een kleine anekdote uit mijn jeugd, niet eens over seksueel misbruik, maar over wat er gebeurt als je wél ingrijpt. Mijn vader was een dominante man en zijn schuur was zijn terrein. Ik zat graag in de buurt van de schuur. Soms kreeg ik dan spijkers en een hamer van mijn vader en zo heb ik een blok hout helemaal ‘verzilverd’. Maar ik mocht in de schuur niet komen, dat was het terrein van mannen.

Een tante greep in

Een tante van me greep in. Ze had een gesprek met mijn vader, dat ik een talent voor handenarbeid had en duidelijk een verlangen om in de schuur te mogen klussen. Dat zijn houding ten opzichte van meisjes daarin niet meer van deze tijd was. Vanaf die tijd mocht ik in de schuur, ook mijn eigen fiets repareren en afkijken hoe hij zijn beitels sleep.

Ingrijpen hoeft geen drama te zijn

Het is maar een klein voorbeeld en het illustreert mooi dat ingrijpen niet altijd gelijk dramatische maatregelen hoeft te betekenen. Als je iets ziet waar je jouw vraagtekens bij hebt, stel die vragen. Klopt wat je gezien hebt? Praat er over met de mensen die het betreft. Praat er over met je kinderen.

Een voorbeeld van ingrijpen dat mogelijk seksueel misbruik voorkwam

Het betreft de kinderen van een vriendin van me. Twee jongetjes, toen 9 en 7. De oudste was een tamelijk dominant type, echt een haantje. Samen op de schommel vonden ze leuk: piemel aan piemel, met de kleertjes aan. Dat kun je afdoen als gezellige, leeftijdsadequate spelletjes en meer was het waarschijnlijk ook niet. Het heeft alleen wel het potentieel om zich tot iets minder onschuldigs te ontwikkelen.

Ingrijpen voorkomt dat het mis gaat

Mijn vriendin heeft dat moment aangegrepen om in elk geval eens met haar zoons te praten. Over dat het wellicht leuk en gezellig is, maar dat het geenszins de bedoeling is dat een van de twee de boventoon gaat voeren en de baas speelt over de ander. Een gesprekje van twee minuten waarbij even het belang van vrijwilligheid, respect voor elkaars nee én de bespreekbaarheid van het onderwerp duidelijk zijn gemaakt.

Alert zijn is niet hetzelfde als wantrouwig zijn

Wantrouwen is niet fijn. Maar als je je ervan bewust bent dat seksueel misbruik veel voorkomt, dan is het erg belangrijk om alert te zijn. Alert betekent dat je mensen die veel gelegenheid hebben, die veel tijd met je kinderen doorbrengen, in de gaten houdt. Dat je de kinderen in de gaten houdt, ook in hun onderlinge contacten en dat je een sfeer creëert met elkaar waarin je seksueel gedrag bespreekt, voordat het ontaard in misbruik.

Geef de misbruiker geen voorsprong

Voorkomen kun je het niet altijd, maar je kunt wel zorgen dat je de misbruiker geen voorsprong geeft. Laat het niet aan je kind over door enkel in te zetten op weerbaarheid. Maak seksualiteit en vooral de beleving ervan bespreekbaar en houd je kind in de gaten te houden. Let op mensen om je kind heen die gelegenheid hebben (of lijken te creëren) en bespreek gedrag waarbij jij je vraagtekens hebt.

Meer weten over seksueel misbruik?

Lees ‘Helen van seksueel misbruik. Het trauma voorbij!’ Een helder boek dat seksueel misbruik en de lange termijn effecten daarvan inzichtelijk maakt. Het helpt je om woorden te vinden om seksuele grenzen bespreekbaar te maken.

bestel het boek hier