Training voor zorgprofessionals

Verdiepingstraining

Mijn boek is inmiddels binnen bij het HBO als het gaat om de minor seksueel of huiselijk geweld. In de twee grootste steden van Nederland, in Rotterdam én Amsterdam is Helen van seksueel misbruik verplichte literatuur. Een super resultaat van mijn gelobby, maar vooral natuurlijk een erkenning van de kwaliteit van het boek. Ik ben dan ook heel trots op deze ontwikkeling. Maar stilstaan is mijn aard niet.

Een training omgaan met seksueel misbruik

Ik heb een verdiepingstraining ontwikkeld, speciaal voor professionals. De titel is ‘omgaan met seksueel misbruik’ maar het omvat veel meer. Signalering, praten over seksualiteit, daderprofiel, herhalingsdwang, afweermechanismen: te veel om op te noemen. Stof genoeg, maar de belangrijkste vaardigheid is communiceren over seksualiteit en seksueel misbruik. De schaamte voorbij!

Mijn ideeën bij de training

Naast kennisoverdracht gaan we in de training kijken wat er voor nodig is om je eigen oordeel op te schorten, zodat de ander vrij is om alles te vertellen wat er in hem of haar leeft. Luisteren zonder oordeel, vanuit een open en nieuwsgierige houding. Maar ook confronteren, het gesprek wél aangaan, ook als dat moeilijk is. Open zijn over wat er in jou gebeurt. Je eigen grenzen in de gaten houden. Ook als hulpverlener moet je alert zijn op je eigen veiligheid en grenzen. Daarmee geef je gelijk ook een voorbeeld.

Jouw innerlijke reactie op seksueel misbruik

We gaan ook je eigen socialisatie erbij betrekken, omgaan met hoe je zelf reageert. Waar raakt het je in jouw machteloosheid? Waar wordt jouw wereldbeeld geschokt? Wat doe je als expliciete verhalen je opwinden? Wat doe je als je het niet gelooft? Alles wat er in je is, elke reactie die je hebt op het verhaal van de ander, heeft een plaats nodig, heeft het nodig om erkend te worden. Ook je donkere kanten.

Ik heb er heel veel zin in. Jij ook? Kijk dan op ivonnemeeuwsen.nl voor details

Lotgenotendag VPKK

Lotgenotendag Vrouwen Platform Kerkelijk Kindermisbruik

Toen Marie Louise van de VPKK mij vroeg om een bijdrage te leveren aan hun lotgenotendag, heb ik natuurlijk meteen ja gezegd. Het VPKK is een organisatie van ervaringsdeskundigen, die zich inzetten voor erkenning en genoegdoening, specifiek voor slachtoffers van seksueel misbruik door iemand van de kerk. Het beloofde een intensieve dag te worden. Mijn rol zou zijn het begeleiden van een groep mensen wiens partner of iemand uit de omgeving (zoon/dochter/moeder/vader of dergelijke) seksueel misbruikt was door een gezagsdrager van de kerk.

Al vrij snel werd mij op de lotgenotendag VPKK duidelijk dat er nog heel veel onverwerkt leed is, zowel onder de overlevers van kerkelijk seksueel misbruik als onder hun geliefden. Ook na soms 40 of 50 jaar is het pijn van het kind voelbaar in deze mensen. Voor enkelen was deze gelegenheid de eerste keer dat ze over het misbruik naar buiten traden. Mensen die van hen houden moeten oppassen dat hun leven niet geheel in het teken van het misbruik van hun geliefde komt te staan. Het werd een emotionele dag met veel erkenning en herkenning.

Misbruikt door een dienaar God’s, een uitverkorene

Er is een verschil tussen slachtoffers die in en door de kerk misbruikt zijn en mensen die ‘huis-tuin-en-keuken’ misbruik hebben meegemaakt. Allereerst is daar een verschil in gemiddelde leeftijd. Daarnaast is het een extra hindernis om te gaan praten over iemand die in jouw gemeenschap en omgeving een hele hoge status heeft. Dit waren ‘dienaren Gods’, zoals een van de deelnemers het noemde. Dat maakt dat je nog meer dan een doorsnee kind de neiging hebt om de fout bij jezelf te zoeken. Enorme schuldgevoelens en schaamte, die zich nu omzet in een enorme woede over het seksueel misbruik.

Er is ook een ‘positief’ verschil. Iemand die door de kerk misbruikt is heeft ondanks de verjaringstermijn, die in wettelijke zin voor bijna al deze mensen allang overschreden is, een mogelijkheid om genoegdoening te ontvangen. Zelfs bij de hoogste toekenningen is dat in wezen natuurlijk een schijntje, maar het is iets. Een erkenning van het feit, een bevestiging dat je inderdaad slachtoffer bent geweest van iets dat niet door de beugel kon. Genoegdoening.

Genoegdoening alleen is niet voldoende

Maar ‘positief’ staat niet voor niets tussen haakjes. Het feit dat je genoegdoening kunt halen, betekent dat daar ook je aandacht naar uit gaat. Het is goed om je boosheid te voelen, om die een plek te geven. Het is goed om te erkennen dat je boos bent. Maar in de procedure van genoegdoening loop je ook het risico dat je in de woede blijft hangen.

Erkenning volgt alleen als er steunbewijs is: als iemand van de andere slachtoffers ook naar voren treed en onafhankelijk van jou vertelt over wat ze hebben meegemaakt of zien gebeuren. Soms komt die erkenning er dus ook domweg niet. Niet omdat het niet gebeurd is, niet omdat jouw verhaal niet gehoord is, gewoon omdat je het na al die jaren niet hard kunt maken. Daar sta je dan, met lege handen. De kunst is om ook dan blij te zijn met het feit dat jij het hebt kunnen vertellen.

Wat gebeurt er als je wel genoegdoening krijgt? Ben je dan blij met het geld? Of blijf je dan ook achter met een kater? Wellicht kunnen de mensen die een bedrag van de kerk krijgen, dit geld inzetten om zichzelf en andere slachtoffers te ondersteunen bij het proces van helen. Want met genoegdoening alleen ben je er nog niet.

Oproep om je aan te melden

Dit is een pleidooi voor iedereen die met kerkelijk seksueel misbruik te maken heeft gehad. Een oproep om je te melden bij de VPKK. Als je steunbewijs kunt leveren. Als je een rechtmatige klacht hebt en daar genoegdoening voor wilt. Kortom: als het jou overkomen is of je hebt gezien hoe het anderen is overkomen, kom naar voren. Je kunt er anderen (en wellicht jezelf) heel concreet mee helpen.

Dit is ook een pleidooi om verder te kijken dan alleen genoegdoening. Helen kan, je kunt werkelijk helen van seksueel misbruik. Ook als het door geestelijken is gebeurd. Ook als het tientallen jaren geleden is gebeurd. Gun jezelf een leven waarin je geen last meer hebt van je verleden.

De verkering met de misbruiker verbreken

Loskomen van seksueel misbruik: ‘Het is uit!’

Als je als puber een verkering verbreekt is dat vaak een pijnlijke ervaring. Je hebt verdriet, zelfs als je zelf de verkering verbroken hebt. Het klinkt misschien raar maar bij seksueel misbruik heb je ook een soort ‘verkering’ met de misbruiker.

De verbinding verbreken

Hoezeer je het ook niet wilt, wat je hebt meegemaakt zijn belangrijke gebeurtenissen: je eerste zoen, je eerste keer seks. Ongewenst en ongewild schept dat een band, de misbruiker is een onderdeel van je leven geworden. Het verbreken van die band is nog best een klus.

Sommige banden zijn sterk

Als je gaat helen is het dus zaak dat je goed gaat kijken naar welke band je nog hebt met degene die jou misbruikt heeft. Als het om incest gaat, heb je naast de misbruikrelatie ook nog een familieband. Dan neem je beslissingen over hoe en óf je met diegene nog contact wilt houden. Ook als het iemand buiten de familie betreft, dan dit spelen.

De onzichtbare banden om je hart

Naast dat je gaat kiezen wat je eventueel nog met de persoon wilt, zijn er ook de banden die in je hoofd en hart zitten.

Mijn ervaring hiermee

Ik merkte toen ik een jaar of 40 was dat de misbruiker nog steeds de belangrijkste man in mijn leven was. Ondanks het feit dat ik hem 10 jaar niet gezien had. Zijn ideeën over mannen, relaties, seks, de dingen die hij mij had ingefluisterd over hoe die dingen in elkaar zitten, leefden nog steeds in mijn hoofd. Ik had daar zelfs zijn stem nog bij, in mijn hoofd, als een soort dagelijks commentaar. Een constante nare herinnering.

 

In drie stappen heb ik, met hulp van mijn therapeut, mijn ‘verkering’ met hem verbroken.

Stap 1: Mijn gedachten zijn van mij

‘Die gedanken sind frei, wer kann sie erraten’
Een Duits liedje dat ik in die tijd hoorde. De gedachten zijn vrij. Zo voelde ik dat helemaal niet. Voor mij voelde het alsof gedachten zich opdrongen, met zijn beeld en stem erbij. De eerste stap om dit te helen, is heel bewust alle gedachten van mij maken. Ik neem de macht terug over mijn eigen gedachten. Hij heeft ze ooit bij mij ingeprent maar nu zijn ze van mij. Dat voelt al een stuk beter.

Stap 2: Ik hoef ze niet meer te geloven

Mijn gedachten zijn van mij en als ik ze niet meer wil, kan ik stoppen met in ze te geloven. Ik ben de baas in mijn eigen hoofd. Dat kan pas als ze echt van mij zijn. Ik weet inmiddels dat het niet ‘zijn stem’ is, maar mijn herinnering daaraan. Ik heb stap 1 en stap 2 regelmatig moeten herhalen, maar uiteindelijk lukt het me om ‘zijn stem’ uit mijn hoofd te zetten. Sommige gedachten heb ik gehouden, omdat ze bij mij passen. Anderen geloof ik niet meer.

Stap 3: Ik treur om mijn verlies

Ook bij dit proces van losmaken komt verdriet boven. Je verliest iets, en zelfs als het iets is waar je helemaal klaar mee bent, het blijft toch een verlies. Verdriet hoort erbij. Wanneer je de misbruikrelatie, zoals ik had gedaan, in je hoofd in stand hebt gehouden heeft dat je ook iets opgeleverd. Ook dat moet je nu loslaten en dat doet soms pijn.

Mijn onzekerheid loslaten

De misbruikrelatie was voor mij een houvast in een onzekere wereld. Volwassen worden betekent volgens mij leren leven met de onzekerheid en twijfel die nou eenmaal bij het menselijk bestaan horen. Het is niet zoeken naar veiligheid wat het meeste oplevert, maar het leren omgaan met onveiligheid. Maar ik moest daar wel eerst klaar voor zijn.

De stap van afhankelijkheid naar volwassenheid

De ‘verkering’ met de misbruiker verbreken is een belangrijke stap in het proces van helen van seksueel misbruik. Je stapt uit je afhankelijke kind-rol (zelfs al speelt die misschien alleen maar in je hoofd) en je stapt in je volwassen zelf. Als je er aan toe bent om te zeggen ‘mijn leven is van mij’ en de verantwoordelijkheid daarvan te dragen, kun je zeggen: ‘Ik heb de verkering met de misbruiker verbroken’

Levenslang? Ik dacht het niet!

Levenslang? Ik dacht het niet!

Maar al te vaak hoor ik mensen iets zeggen in de geest van: “De dader krijgt misschien een paar jaar straf, maar jij hebt levenslang”. Hoe goedbedoeld ook, dat zijn niet erg bemoedigende woorden. De zin zegt eigenlijk dat het onmogelijk is om te helen. Ik verzet me daar heftig tegen, ben er van overtuigd namelijk dat je van seksueel misbruik helen kunt! Ik ben er zelf het levend bewijs van. Het is niet eenvoudig en het vraagt dat je de moed hebt om je trauma onder ogen te zien. Maar die moed heb je in je. Je hebt de gebeurtenissen overleefd, je kunt de herinnering eraan ook overleven.

Seksueel misbruik helen betekent niet: vergeten dat het gebeurd is.

Natuurlijk blijft de herinnering levend. Ik zal altijd weten dat ik als kind seksueel misbruikt werd. Maar het heeft op mijn huidige leven geen negatieve uitwerking meer. Door mijn trauma te verwerken en er doorheen te gaan, heb ik de angel eruit kunnen halen. Je kunt bewust kiezen om door de herinneringen heen te gaan, wetend dat het seksueel misbruik in het verleden gebeurd is en niet meer de macht heeft om je in het heden nog kwaad te doen. Hierdoor heel je en ontdoe je jezelf van de negatieve invloed die het misbruik op je leven heeft.

Ook jij kunt seksueel misbruik helen!

Seksueel misbruik heel je door je trauma met moed en vastberadenheid (en knikkende knieën) tegemoet te treden. Wees niet langer het willoos slachtoffer van de triggers en valkuilen die op de loer liggen vanwege het onverwerkt trauma. Ben jij bereid om verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen proces. Wat er is gebeurd was niet jouw schuld. Je hebt niets gedaan waarvoor je je moet schamen, zelfs al geloof je dat zelf niet. Verantwoordelijkheid nemen gaat niet over de schuld op je nemen, maar over je eigen kracht terugnemen en opnieuw en soms voor het eerst, je eigen meester te worden. Door je eigen proces ter hand te nemen kun je seksueel misbruik helen.

Hulp bij seksueel misbruik helen

Een therapeut of coach is bij het helen van seksueel misbruik je bondgenoot. Kies je eigen begeleider, iemand waar jij je veilig bij voelt. Soms is dat een ervaringsdeskundige, iemand die de weg die je te gaan hebt om te helen al gelopen heeft. Soms juist een ervaren professionele hulpverlener. Natuurlijk is jouw proces uniek en zul je zelf de weg moeten gaan, maar iemand die het terrein kent, kan je helpen door je een stukje de weg te wijzen, een stukje met je mee te lopen.

Coaches en therapeuten zijn de ingehuurde hulp

Ik zeg altijd: de begeleider is de ingehuurde hulp. Een gids wellicht, maar het is jouw reis, jouw pad om te lopen. Verwacht van een begeleider dat hij of zij je terzijde zal staan, maar je gaat je eigen reis maken. De verkenning van je trauma, het onder woorden brengen, hoe stotterend ook, het onder ogen zien en delen van wat er met je gebeurd is.

De therapeut als luisterend oor, de getuige

De therapeut of coach is je luisterend oor, je getuige. Zorg bij het zoeken naar passende hulp dat het iemand is die jou kan helpen, waar jij je veilig genoeg bij voelt om in het diepe te springen. Iemand die de vaardigheid en kennis heeft om je te ondersteunen bij dit proces. Ik adviseer altijd om meerdere therapeuten/coaches te leren kennen en te kijken bij wie jij je het beste voelt.

Maak de klik bespreekbaar!

Het is belangrijk dat er een klik is: de hulpverlener moet bij je aansluiten, anders ga je een toneelstukje zitten opvoeren en ondertussen blijft het eigenlijke werk liggen. Als jij het idee hebt dat je bij je huidige therapeut niet goed zit, maak het bespreekbaar. Je hoeft niet te voldoen aan de verwachtingen van de therapeut.

Therapeuten die kennis van zaken hebben

Zoek jij een therapeut die je kan helpen helen? Die het probleem van de langetermijneffecten van seksueel misbruik erkent en ervaring heeft in het begeleiden van het proces waar je voor staat? Kijk dan op hulpverlening na seksueel misbruik

Zelf meer weten over seksueel misbruik?

Wil jij weten wat de invloed van seksueel misbruik is op jouw leven en hoe je daarvan kunt helen? Lees dan ook het boek ‘Helen van seksueel misbruik’. Met een handige zelftest en concrete informatie en kennis die niet om de hete brei heengaat maar je helpt het onder ogen te zien.

Bestel het boek hier!