Seksueel misbruik en Post Traumatische Stress Stoornis

Seksueel misbruik en PTSS, een stukje geschiedenis

Frontsoldaten die in de loopgraven van de 1e wereldoorlog lagen, kwamen vaak terug van de oorlog met een behoorlijk psychisch probleem. Ze hadden vrienden om hen heen zien sterven, hadden angsten ontwikkeld en leden aan traumatische herbelevingen van wat ze daar zoal hadden meegemaakt, symptomen die we ook zien bij veel overlevers van seksueel misbruik. De conditie werd ‘Shell-shock’ genoemd. ‘Shell’ is Engels voor bommen en granaten.

Weinig begrip van omstanders

In die tijd was er niet zoveel begrip voor dit soort problemen, veelal werden ze beschouwd als lafaards en werd er een beroep gedaan op hun heldenmoed. Men ging niet kijken wat er zich in de hoofden van deze jonge frontsoldaten afspeelde en waarom zoveel jonge helden terugkeerden als evenzoveel emotionele hopen ellende. Er werd verondersteld dat de jongens die hier zo onder leden, al voorafgaand aan de oorlog eigenlijk lafaards waren en dat ze met (soms fysieke) straffen er wel overheen zouden groeien.

PTSS: wantrouwen, nachtmerries, angst en stress

Gelukkig is er inmiddels meer sympathie voor de soldaten die op een dergelijke manier getraumatiseerd raken in de oorlog. Mensen die aan  ‘Shell Shock’ oftewel Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS) lijden hebben een reeks symptomen die hen danig in de war brengen. Wantrouwen, nachtmerries, vermijding van herinneringen of emotionele uitschakeling, angst en stressreacties, dissociatie, overreageren op bepaalde triggers en voortdurende spanning. Als een draadje wat op knappen staat.

Post Traumatische Stress Stoornis en seksueel misbruik

Inmiddels is duidelijk dat veel kinderen die seksueel misbruikt zijn, op latere leeftijd last krijgen van dezelfde symptomen. De indringende ervaringen, in combinatie de stilte en victim-blaming, maakt dat de symptomen voortwoekeren. Zo krijgen de angsten de kans om uit te groeien tot een syndroom. In feite is het natuurlijk een heel normale reactie op behoorlijk belastende omstandigheden.

Shell shock/PTSS na seksueel misbruik

De diagnose ‘shell shock’ of PTSS is dan ook bij veel overlevers van seksueel misbruik niet overdreven. De symptomen gaan vaak jaren ondergronds en komen pas na jaren (vandaar het woordje post in de naamgeving) voor, naar aanleiding van een trigger. Een trigger is een incident dat de herinneringen activeert. De overlever reageert vanuit de gevoelens van angst en wanhoop die met die herinnering gepaard gaan.

NIet gelukkig in de tussentijd

Overigens betekent het feit dat iemand lange tijd oké lijkt te zijn niet, dat de hij of zij in de tussentijd gewoon een gelukkig leven leidt. Velen ontwikkelen wat men een ‘schijnbaar normale persoonlijkheid’ noemt. Aan de buitenkant ziet het er succesvol, gezond en normaal uit, terwijl de binnenwereld meer op dat gespannen draadje lijkt.  Alles onder (vaak krampachtige) controle… totdat het draadje knapt.

Triggers

Voor de veteraan is de trigger vaak iets wat met de oorlog te maken heeft. Een film, een helikopter die overvliegt, een plotselinge harde knal, de dood van een vriend. Voor een overlever van seksueel misbruik zijn de triggers dichter bij huis. Voetstappen op de trap, het openritsen van een broek, een bepaalde dekbedovertrek, de geur van seks… Bekende trigger-momenten zijn bijvoorbeeld als je kind de leeftijd bereikt die jij tijdens het seksueel misbruik had of de eerste keer dat je man je kind vasthoud, of als het ontroostbaar huilt. Wanneer je getriggerd wordt, komt de angst en de pijn van toen in volle hevigheid terug. Het is een uitnodiging van het leven om die pijn te gaan helen.

Traumatische herbelevingen: praten helpt

Onbekendheid met PTSS maakt dat mensen die op latere leeftijd geconfronteerd worden met traumatische herbelevingen er soms wéér niet over kunnen praten. ‘Zit je daar nou nog mee?’ of zelfs ‘Je loopt te faken, je zoekt alleen maar aandacht.’ zijn reacties die diep kunnen raken. Het luisterend oor, dat je zo nodig hebt als je probeert te helen van seksueel misbruik, is dan ver te zoeken.

Hulp na seksueel misbruik

Gelukkig zijn er hulpverleners die zich gespecialiseerd hebben in hulp bij seksueel misbruik. Als je dus te maken hebt met bovengenoemde klachten, zoek hulp. Want, ik kan het niet vaak genoeg herhalen: Helen van seksueel misbruik kán!

Op hulpverlening na seksueel misbruik vind je therapeuten die zich hierin gespecialiseerd hebben.

In mijn boek kun je meer lezen. Over seksueel misbruik, de lange termijn gevolgen en hoe je uiteindelijk je heelwordingsproces kunt aanpakken. Want helen kán, maar het vraagt wel dat je aan de slag gaat met wat er is gebeurd.

Bestel het boek hier

Echte mannen (seksueel misbruik en mannelijkheid)

Deze blog gaat over mannen die seksueel misbruik in hun jeugd hebben ervaren. Ik heb in mijn praktijk een aantal mannen begeleid die misbruikt zijn door mannen en één die door een oudere zus misbruikt is. Mannen kampen, net als vrouwen, met een stuk zelfoordeel. “Ik had me moeten verweren”, “Ik had hem een schop moeten geven” of  “Ik ben vast homo want ik kreeg wel een erectie”

Een groot taboe

Als je als jongetje misbruikt wordt, heb je een groot taboe te overwinnen. Mensen hebben allerlei ideeën over mannen die samenhangen met stoer zijn, je niet laten kennen, vooral niet huilen en oh ja, mannen zouden altijd wel in zijn voor seks.

Last van een mythisch manbeeld

Al deze mythes beïnvloeden het zelfbeeld van de gemiddelde man. Wanneer je als man niet constant aan seks denkt, ga je jezelf nog raar vinden. Als je kwetsbaar bent en ook wel eens verdriet hebt, verberg je dat, anders wordt je uitgemaakt voor watje. Gelukkig is het mannelijk zelfbeeld al wel wat aan het verschuiven, maar juist als je extra kwetsbaar bent vanwege een misbruikverleden is het lastig om je tegen deze mytische manbeelden te beschermen.

Jongens zijn geen mannen

Jongens zijn geen mannen. Het zijn geen miniatuur versies van de volwassen man. Ze zijn onvolwassen, onvolgroeid en volstrekt afhankelijk van volwassenen. Hoe stoer je als jongen ook bent, tegen een kerel (of vrouw) die twee keer zo groot is als jij begin je niks. Tegen een volwassene die overwicht over jou heeft, alleen al omdat je geleerd hebt te gehoorzamen aan volwassenen, heb je niks in te brengen.

Jongens raken in de war

Wanneer je als jongen wordt misbruikt is de verwarring groot. De misbruiker maakt de verwarring groter door jou de schuld in de schoenen te schuiven. Daarnaast wordt er vaak gezegd: ‘Zie je wel, je krijgt een erectie. Je geniet ervan’. Of de misbruiker benadrukt hoe volwassen/groot je al bent. De misbruiker brengt je bewust in verwarring, omdat jouw stilte nodig is voor hem of haar om met deze misdaad weg te komen.

Je vindt het vreselijk, maar je lichaam reageert

De hele maatschappij lijkt op de mannelijke seksualiteit gericht te zijn. Als je misbruikt wordt en je vind het vreselijk, ga je mede daardoor aan jezelf twijfelen. “Zou ik wel normaal zijn? Je hoort van seks te genieten toch?” 

Gedwongen seks in nooit fijn

Het maakt niet uit hoeveel mensen denken dat mannen altijd seks willen: gedwongen seks is nooit fijn.
En hoe zit dat dan met de lichamelijke reacties? Die zijn er. Dat doet niets af aan het feit dat de dwang niet fijn is. Als je in een appel bijt loopt er water in je mond, je klieren worden geactiveerd. Als je gedwongen wordt om in een appel te bijten loopt er evenveel water in je mond. Dat betekent niet dat het fijn is om gedwongen te worden om in een appel te bijten.

Een erectie of orgasme betekent nog niet dat je geniet

Net als het water in je mond bij het gedwongen in een appel bijten, betekent het krijgen van een erectie of een orgasme nog niet dat je geniet.

preview

In mijn boek is een hoofdstuk opgenomen van een mannelijke overlever van seksueel misbruik. Hij geeft antwoord op de vraag van een vrouwelijke partner over hoe ze moet omgaan met het feit dat haar vriendje seksueel misbruikt is. In een prachtige brief aan haar maakt hij duidelijk hoe hij als man zou willen dat ze met hem om zou gaan.

Het is een brief die hij tegen het eind van zijn proces van helen van seksueel misbruik schreef. Inmiddels gaat het goed met hem. Hij is in een duurzame relatie en heeft het misbruik achter zich gelaten. Een echte kanjer!

Moet je seksueel misbruik vergeven?

Vergeven is een heikel onderwerp bij seksueel misbruik

Veel mensen vragen zich af of je zoiets wel kunt vergeven. Het misdrijf heeft zulke verstrekkende en vernietigende gevolgen in het leven van de misbruikte. Wanneer het besef daarvan begint door te dringen komt er eerst en vooral woede boven. Neutrale omstanders, die zich geen voorstelling kunnen maken van hoe seksueel misbruik in zijn werk gaat, roepen eerder om wraak en genoegdoening dan vergeving.

Bitterheid en boosheid

Je ziet het in de media: mensen zijn bitter en boos, ook de mensen die het niet zelf overkomen is. Of je de dader ooit kunt vergeven is denk ik voor ieder voor zich om te ontdekken, niet iets wat afgedwongen kan worden, misschien niet eens iets om naar te streven.

Helen kan ook zonder vergeving

Vergeving is in elk geval geen voorwaarde om te kunnen helen. Je kunt het misbruik ook prima achter je laten zonder de dader ooit te vergeven. Maar volgens mij kun je niet helen zonder jezelf te vergeven.

Vergeef het kind dat je ooit was

Het is voor iemand die het niet zelf heeft ondervonden vaak moeilijk in te voelen, maar de meeste overlevers van seksueel misbruik zitten vol zelfverwijt, schaamte en schuldgevoelens. Ze schamen zich voor een misdaad niet hen niet aan te rekenen is.

Ingepalmd en medeplichtig gemaakt

Vaak wordt hen door de misbruiker wijsgemaakt dat ze het zelf hebben gewild, dat is onderdeel van wat ze ‘grooming’ of ‘inpalmen’ noemen. Ze krijgen aandacht of cadeautjes en doordat ze die aannemen hebben ze het idee dat ze medeplichtig zijn aan wat er gebeurt.

Jezelf vergeven is je eigen schuld en schaamte loslaten

Vergeving van jezelf betekent dat je alle schuldgevoelens, alle schaamte, alle verwijten en soms zelfs haatgevoelens die je naar jezelf toe hebt mag loslaten. ‘Het kind dat je ooit was’ heeft zijn of haar best gedaan. Terugkijkend vanuit jou als volwassene was het misschien allemaal niet zo handig.

Vergeet niet dat je een kind was

Ik kon als volwassene wel honderd manieren bedenken waarop ik aan zijn macht had kunnen ontsnappen. Maar het feit is, ik was op het moment van het misbruik geen volwassene, ik was een meisje van twaalf. Ik werd misleid, was jong en onervaren. Dat hoort bij de leeftijd en dat is waarom misbruikers jonge kinderen uitkiezen: die zijn gemakkelijk beïnvloedbaar, naïef, eenvoudig te onderdrukken en te manipuleren.

Erken jezelf

Erken dat je je best hebt gedaan, dat je geen ontsnapping zag, dat je toen niet beter wist… Het kind dat je ooit was, had er geen schuld aan. Erken die onschuld en vergeef jezelf ook, dat je jezelf ooit de schuld gaf.

Lees meer over seksueel misbruik en vergeving in mijn boek ‘Helen van seksueel misbruik. Het trauma voorbij!’

Triggers na seksueel misbruik

Wat zijn triggers?

Ook mij gebeurt het nog wel eens dat ik door omstandigheden getriggerd wordt. Dan voel ik me ineens weer klein en krijg ik een heel vervelend gevoel in mijn binnenste. Meestal merk ik het nu snel op en dan weet ik dat ik ‘ergens in schiet’. Iets wordt geraakt in mij en meestal heeft dat dus te maken met seksueel misbruik.

Heel gewone omstandigheden

De laatste keer was bij de Makro, een dag of wat geleden. Ik ben aan het afvallen en hoewel dat goed nieuws is heb ik niet genoeg geld om elke keer nieuwe broeken te kopen. Ik ben dus op zoek naar een riem. We kunnen het eerst niet vinden, in elk geval niet bij de damesafdeling. Dus we lopen naar de herenmode want ja, daar hebben ze in elk geval altijd riemen.

Plotseling Spaans benauwd om niets

Ongeveer halverwege het pad waar de riemen hangen krijg ik het Spaans benauwd. Mijn vriendin is al bij de riemen en zoekt een gladde zwarte riem met een eenvoudige gesp voor me uit. Foute boel: ik voel dat ik heel erg niet blij wordt. “Zullen we deze nemen?” zegt ze vrolijk. Ik verzin allerlei uitvluchten en kom met volstrekt niet ter zake doende argumenten om die riem niet te hoeven kopen. Gelukkig is mijn vriendin scherp, ze ziet dat ik ergens in schiet.

Omgaan met triggers: Even uit de situatie stappen

“Zullen we eerst even een kopje koffie nemen?” zegt ze. Het karretje met de gehate riem blijft achter bij de ingang van de koffie-ruimte van de Makro en we nemen een heerlijke capuccino. Ik voel dat ik rustiger wordt en ik kan weer kijken naar wat er gebeurt met die riem.

De link naar vroeger leggen

De man die mij misbruikte droeg altijd grijze of zwarte broeken met een eenvoudige zwarte riem. Die moest ik natuurlijk altijd open maken, met mijn kleine vingertjes.

 

Wat ik vroeger gedaan zou hebben

In het verleden zou ik die riem waarschijnlijk gekocht hebben. Ik zou mijn eigen gevoel niet serieus nemen, me laten overtuigen door mijn vriendin (dat het een praktische riem is) en als ik ál de link naar het seksueel misbruik zou hebben gelegd, dan zou ik dat zeker onderdrukt hebben. De riem zou ik hebben gedragen en is zou elke keer met een naar gevoel de gesp vastgemaakt hebben.

Vroeger is niet nu

Dat zo’n riem onmiddellijk associaties met het seksueel misbruik oproept is niet heel verrassend. Het gevoel komt bij mij eerst en de beelden pas later, bij de koffie. Het probleem is nu duidelijk: zo’n riem herinnert me aan het seksueel misbruik. Nu sta ik voor een keuze. Ik kan de riem toch kopen, inmiddels is de riem weer gewoon een riem geworden, geen eng ding uit het verleden. De riem herinnert niet meer direct aan het seksueel misbruik.

In het hier en nu beslissingen nemen

“Ik vind hem toch wel heel lelijk, echt een mannenriem. Ik wil juist iets wat mijn vrouwelijkheid ondersteunt”, zeg ik tegen mijn vriendin en samen gaan we op zoek naar een personeelslid dat ons kan wijzen waar de vrouwenriemen hangen. We kopen een mooie smalle blauwe riem met een eenvoudige gesp en inmiddels gaat hij op het 6e gaatje. Daar ben ik erg blij mee.

Triggers serieus nemen en dan loslaten

Zo eenvoudig kan het zijn om getriggerd te raken en zo eenvoudig kan het zijn om met een trigger om te gaan. Tenminste als je eenmaal door het proces van heling van seksueel misbruik heen bent. Als je dat niet bent, dan zou je waarschijnlijk net zo hebben gehandeld als ik in het verleden.

Helen van seksueel misbruik kán!

Je kunt helen van seksueel misbruik, ik ben er zelf het levende bewijs van. Het begint met erkennen dat het invloed heeft op je leven, op manieren die je zelf misschien nog niet eens zo helder hebt. Daarom heb ik in mijn boek een zelftest opgenomen waarin je kunt kijken hoeveel invloed het verleden op je leven heeft. Daarnaast staat er heel veel informatie in over hoe je kunt helen.

Koop het boek hier!