Lichamelijke klachten (lang) na seksueel misbruik

Naast psychische ook lichamelijke klachten van seksueel misbruik

Er zijn lichamelijke klachten, die samenhangen met seksueel misbruik, die direct verband houden met de psychische klachten. Denk bijvoorbeeld aan spanningen, hoofdpijnen en misselijkheid. Daarnaast zijn er ook lichamelijke klachten die onevenredig vaak voorkomen bij mensen die in hun jeugd seksueel misbruik hebben meegemaakt, waarbij de link niet zo gemakkelijk te leggen is.

Stressreacties

Reacties die te maken hebben met stress leveren vaak fysieke klachten en beschadigingen op. Denk daarbij bijvoorbeeld aan mensen die in zichzelf snijden, die overeten of zichzelf juist uithongeren (zie ook mijn blog over automutilatie). Maar ook als direct uitvloeisel van seksueel misbruik zijn er klachten. Letterlijk alle klachten rondom de geslachtsorganen komen meer voor bij slachtoffers van seksueel kindermisbruik.

Allerlei klachten rondom het geslacht

Alles wat te maken heeft met het geslachtsorgaan is bij seksueel misbruik aangeraakt. Waar wel onderzoeken naar zijn is wat de risico’s zijn van heel vroeg in je leven seksueel actief zijn. Dit is in het geval van misbruik natuurlijk onvrijwillig gebeurd en de risico’s liegen er niet om.

Risico’s van seksuele activiteiten op jonge leeftijd

Ik heb wat online onderzoek gedaan naar diverse aandoeningen. Dan kom je tot het volgende beeld:

  • verdubbeld risico op baarmoederhalskanker
  • kans op SOA’s
  • verhoogde kans op vleesbomen
  • kans op onvruchtbaarheid
  • kans op infecties aan de geslachtsorganen
  • kans op beschadigingen aan de geslachtsorganen
  • gevoelloosheid in de geslachtsorganen
  • incontinentie
  • maag en darm klachten

De gezondheidsrisico’s van seksueel misbruik zijn dus aanzienlijk en in het algemeen kun je stellen: hoe jonger het slachtoffer hoe groter de risico’s. De gemiddelde leeftijd waarop seksueel misbruik begint is 8 jaar.

Menstruatieklachten

De meeste vrouwen kennen het wel, de tijd van de maand waarbij je het liefst in een zwarte tent zou wegkruipen en wachten tot het voorbij gaat. Buikpijn, soms hoofdpijn en neerslachtigheid maken dat je geen zin hebt in sociale contacten.

Extreme menstruatieklachten

Ik heb er geen formeel onderzoek naar gedaan, maar het is mij wel opgevallen dat letterlijk alle vrouwen die ik begeleid heb in mijn praktijk, in extreme mate menstruatieklachten hebben. Extreem in de zin van: extreem vaak menstruatie krijgen, met alle gezondheidsrisico’s van dien, extreem bloeden en extreme buikpijn.

Verontwaardiging

Toen ik er achter kwam dat een deel van mijn menstruatie klachten te maken hadden met het seksueel misbruik, werd ik boos op de man die mij misbruikt had. Ik heb jarenlang erg pijnlijke menstruatie klachten gehad die pas verdwenen na een serie consulten bij een klassiek homeopaat.

Seksueel misbruik leidt tot nogal wat lichamelijke klachten

Maar het zijn nogal wat risico’s waaraan je een kind blootstelt. De feiten van seksueel misbruik moeten echt de wereld in. Mensen moeten gaan weten wat seksueel misbruik allemaal voor gevolgen heeft.

Oncomfortabele waarheid

Ik houd niet van slachtoffergedrag en ik weet 100 % zeker dat je kunt helen van seksueel misbruik. Maar dat vraagt wel dat we bereid zijn om ook dit soort oncomfortabele waarheden tot ons door te laten dringen.

Stel je voor

Stel je een meisje van acht maar eens voor. Misschien je dochter, misschien jijzelf als kind. Stel je een klein meisje voor, die door een volwassene seksueel misbruikt wordt. Verkracht wordt, of het nou wel of niet met geweld gepaard gaat. Het ís een verkrachting. Lichamelijk, geestelijk en emotioneel is een kind van acht niet toe aan volwassen seks. De gevolgen zijn aanzienlijk, schadelijk en ingrijpend.

Praten over de lichamelijke gevolgen

Het wordt tijd dat ook dit verhaal, over de lichamelijke gevolgen van seksueel misbruik, in de media komt. De langetermijngevolgen zijn levensbreed en desastreus, ook op lichamelijk gebied.

Meer weten over seksueel misbruik?

Voorkant cover boek: Seksueel misbruikt Mijn lichaam wil een verhaal vertellenIn onze boekwinkel zijn een flink aantal titels te koop.

Bijvoorbeeld het boek van Melissa van der Meer over danstherapie: Seksueel misbruikt! Mijn lichaam wil een verhaal vertellen.

De verkering met de misbruiker verbreken

Loskomen van seksueel misbruik: ‘Het is uit!’

Als je als puber een verkering verbreekt, is dat vaak een pijnlijke ervaring. Je hebt verdriet, zelfs als je zelf de verkering verbroken hebt. Het klinkt misschien raar, maar bij seksueel misbruik heb je ook een soort ‘verkering’ met de misbruiker. Zeker als je ingepalmd bent.

De verbinding verbreken

Hoezeer je het ook niet wilt, wat je hebt meegemaakt zijn belangrijke gebeurtenissen: je eerste zoen, je eerste keer seks. Ongewenst en ongewild schept dat een band, de misbruiker is een onderdeel van je leven geworden. Het verbreken van die band is soms nog best een klus.

Sommige banden zijn sterk

Als je gaat helen is het dus zaak dat je goed gaat kijken naar welke band je nog hebt met degene die jou misbruikt heeft. Als het om incest gaat, heb je naast de misbruikrelatie ook nog een familieband. Dan neem je beslissingen over hoe en óf je met diegene nog contact wilt houden. Ook als het iemand buiten de familie betreft, kan dit spelen.

De onzichtbare banden om je hart

Naast dat je gaat kiezen wat je eventueel nog met de persoon wilt, zijn er ook de banden die in je hoofd en hart zitten.

Mijn ervaring hiermee

Ik merkte toen ik een jaar of 40 was dat de misbruiker nog steeds de belangrijkste man in mijn leven was. Ondanks het feit dat ik hem 10 jaar niet gezien had. Zijn ideeën over mannen, relaties, seks, de dingen die hij mij had ingefluisterd over hoe die dingen in elkaar zitten, leefden nog steeds in mijn hoofd. Ik had daar zelfs zijn stem nog bij, in mijn hoofd, als een soort dagelijks commentaar. Een constante nare herinnering.

 

In drie stappen heb ik, met hulp van mijn therapeut, mijn ‘verkering’ met hem verbroken.

Stap 1: Mijn gedachten zijn van mij

‘Die gedanken sind frei, wer kann sie erraten’
Een Duits liedje dat ik in die tijd hoorde. De gedachten zijn vrij. Zo voelde dat helemaal niet. Het voelde het alsof gedachten zich opdrongen, met zijn beeld en stem erbij. De eerste stap om dit te helen, is heel bewust alle gedachten van mij maken. Ik zeg ze hardop, zodat ze mijn stem krijgen, in plaats van die van hem. Ik neem de macht terug over mijn eigen gedachten. Hij heeft ze ooit bij mij ingeprent, maar nu zijn ze van mij. Dat voelt al een stuk beter.

Stap 2: Ik hoef ze niet meer te geloven

Mijn gedachten zijn van mij en als ik ze niet meer wil, kan ik stoppen met in ze te geloven. Ik ben de baas in mijn eigen hoofd. Dat kan pas als ze echt van mij zijn. Ik weet dat het niet zijn stem is, maar juist mijn herinnering daaraan. Ik heb stap 1 en stap 2 regelmatig moeten herhalen, maar uiteindelijk lukt het me om zijn stem uit mijn hoofd te zetten. Sommige gedachten heb ik gehouden, omdat ze bij mij passen. Andere gedachten geloof ik niet meer.

Stap 3: Ik treur om mijn verlies

Ook bij dit proces van losmaken komt verdriet boven. Je verliest iets, en zelfs als het iets is waar je helemaal klaar mee bent, het blijft toch een verlies. Verdriet hoort erbij. Wanneer je de misbruikrelatie in je hoofd in stand hebt gehouden, zoals ik had gedaan, heeft dat je ook iets opgeleverd. Ook dat moet je nu loslaten en dat doet pijn.

Mijn onzekerheid loslaten

Voor mij was de misbruikrelatie een houvast in een onzekere wereld. Volwassen worden betekent leren leven met de onzekerheid en twijfel die bij het menselijk bestaan horen.

Het is niet zoeken naar veiligheid wat het meeste oplevert, maar het leren omgaan met onveiligheid.

Maar ik moest daar wel eerst klaar voor zijn.

De stap van afhankelijkheid naar volwassenheid

De ‘verkering’ met de misbruiker verbreken is een belangrijke stap in het proces van helen van seksueel misbruik. Je stapt uit je afhankelijke kind-rol (zelfs al speelt die alleen nog maar in je hoofd) en je stapt in je volwassen zelf. Wanneer je er aan toe bent om te zeggen ‘mijn leven is van mij’ en de verantwoordelijkheid daarvan te dragen, kun je zeggen: ‘Ik heb de verkering met de misbruiker verbroken’

Wil jij ook helen van seksueel misbruik?

Zoek je hulp om verder te komen in jouw proces? Wellicht vind je een ter zake kundige hulpverlener op Hulpverlening na seksueel misbruik.

Seksueel misbruik en Post Traumatische Stress Stoornis

Seksueel misbruik en PTSS, een stukje geschiedenis

ptss in soldatenFrontsoldaten die in de loopgraven van de 1e wereldoorlog lagen, kwamen vaak terug van de oorlog met een behoorlijk psychisch probleem, dat we tegenwoordig PTSS zouden noemen. Ze hadden vrienden om hen heen zien sterven, hadden angsten ontwikkeld en leden aan traumatische herbelevingen van wat ze daar zoal hadden meegemaakt, symptomen die we ook zien bij veel overlevers van seksueel misbruik. De conditie werd ‘Shell-shock’ genoemd. ‘Shell’ is Engels voor bommen en granaten.

Weinig begrip van omstanders

In die tijd was er niet zoveel begrip voor dit soort problemen, veelal werden ze beschouwd als lafaards en werd er een beroep gedaan op hun heldenmoed. Men ging niet kijken wat er zich in de hoofden van deze jonge frontsoldaten afspeelde en waarom zoveel jonge helden terugkeerden als evenzoveel emotionele hopen ellende. Er werd verondersteld dat de jongens die hier zo onder leden, al voorafgaand aan de oorlog eigenlijk lafaards waren en dat ze er met (soms fysieke) straffen wel overheen zouden groeien.

PTSS: wantrouwen, nachtmerries, angst en stress

Gelukkig is er inmiddels meer sympathie voor de soldaten die op een dergelijke manier getraumatiseerd raken in de oorlog. Mensen die aan  ‘Shell Shock’ oftewel Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS) lijden hebben een reeks symptomen die hen danig in de war brengen. Wantrouwen, nachtmerries, vermijding van herinneringen of emotionele uitschakeling, angst en stressreacties, dissociatie, overreageren op bepaalde triggers en voortdurende spanning. Als een draadje wat op knappen staat.

Post Traumatische Stress Stoornis en seksueel misbruik

Inmiddels is duidelijk dat veel kinderen die seksueel misbruikt zijn, op latere leeftijd last krijgen van dezelfde symptomen. De indringende ervaringen, in combinatie de stilte en victim-blaming, maakt dat de symptomen voortwoekeren. Zo krijgen de angsten de kans om uit te groeien tot een syndroom. In feite is het natuurlijk een heel normale reactie op behoorlijk belastende omstandigheden.

Shell shock/PTSS na seksueel misbruik

De diagnose ‘shell shock’ of PTSS is dan ook bij veel overlevers van seksueel misbruik niet overdreven. De symptomen gaan vaak jaren ondergronds en komen pas na jaren (vandaar het woordje post in de naamgeving) voor, naar aanleiding van een trigger. Een trigger is een incident dat de herinneringen activeert. De overlever reageert vanuit de gevoelens van angst en wanhoop die met die herinnering gepaard gaan.

NIet gelukkig in de tussentijd

Overigens betekent het feit dat iemand lange tijd oké lijkt te zijn niet, dat de hij of zij in de tussentijd gewoon een gelukkig leven leidt. Velen ontwikkelen wat men een ‘schijnbaar normale persoonlijkheid’ noemt. Aan de buitenkant ziet het er succesvol, gezond en normaal uit, terwijl de binnenwereld meer op dat gespannen draadje lijkt.  Alles onder (vaak krampachtige) controle… totdat het draadje knapt.

Triggers

Voor de veteraan is de trigger vaak iets wat met de oorlog te maken heeft. Een film, een helikopter die overvliegt, een plotselinge harde knal, de dood van een vriend. Voor een overlever van seksueel misbruik zijn de triggers dichter bij huis. Voetstappen op de trap, het openritsen van een broek, een bepaalde dekbedovertrek, de geur van seks… Bekende trigger-momenten zijn bijvoorbeeld als je kind de leeftijd bereikt die jij tijdens het seksueel misbruik had of de eerste keer dat je man je kind vasthoud, of als het ontroostbaar huilt. Wanneer je getriggerd wordt, komt de angst en de pijn van toen in volle hevigheid terug. Het is een uitnodiging van het leven om die pijn te gaan helen.

PTSS: praten helpt

Onbekendheid met PTSS maakt dat mensen die op latere leeftijd geconfronteerd worden met traumatische herbelevingen er soms wéér niet over kunnen praten. ‘Zit je daar nou nog mee?’ of zelfs ‘Je loopt te faken, je zoekt alleen maar aandacht.’ zijn reacties die diep kunnen raken. Het luisterend oor, dat je zo nodig hebt als je probeert te helen van seksueel misbruik, is dan ver te zoeken.

Hulp na seksueel misbruik

Gelukkig zijn er hulpverleners die zich gespecialiseerd hebben in hulp bij seksueel misbruik. Als je dus te maken hebt met bovengenoemde klachten, zoek hulp. Want, ik kan het niet vaak genoeg herhalen: Helen van seksueel misbruik kán!

Op hulpverlening na seksueel misbruik vind je therapeuten die zich hierin gespecialiseerd hebben.

In mijn boek kun je meer lezen. Over seksueel misbruik, de lange termijn gevolgen en hoe je uiteindelijk je heelwordingsproces kunt aanpakken. Want helen kán, maar het vraagt wel dat je aan de slag gaat met wat er is gebeurd.

Bestel het in onze boekenwinkel

Kun je seksueel misbruik voorkomen?

Wat kun je doen om seksueel misbruik te voorkomen?

Dat vroeg de journaliste mij in 2013. Het is geen heel eenvoudige vraag, want misbruik zit helaas in onze cultuur verweven. Om het écht op te lossen bereid moeten zijn om wat heilige huisjes omver te schoppen. Bereid zijn om onszelf en elkaar kritische vragen te stellen. Want het voorkomen van seksueel misbruik de klus van onze hele samenleving.

Een probleem van epidemische proportie

De cijfers van de nationaal rapporteur liegen er niet om: 1 op de 3 meisjes en 1 op de 6 jongens die seksueel misbruik meemaken voor ze 16 jaar oud zijn, dat zijn getallen van epidemische proportie. Dan red je het niet met één simpele oplossing, dan moet je het probleem langs alle kanten bekijken. Ik beperk me in deze blog tot wat jij kunt doen als ouder van kinderen om seksueel misbruik te voorkomen.

Wat kun je als ouders doen?

De eerste stap is bewustzijn. Dat is ook een deel van de reden waarom ik het boek heb geschreven. Als ouder kun je maar beter voorbereid zijn en erkennen dat seksueel misbruik bestaat! Dat is een klus op zich want eigenlijk willen we dat helemaal niet weten.

Oncomfortabele gedachten denken

Het is niet zo gemakkelijk om tot je door te laten dringen dat je eigen vader, moeder, broer of zus, zoon of dochter, zulke dingen kunnen doen. Dat je eigen partner wel eens seksueel geïnteresseerd zou kunnen zijn in je kind. Dat zijn oncomfortabele gedachten die nietemin gedacht moeten worden. We willen graag denken: ‘Mijn … doet zoiets niet.’

De harde werkelijkheid

Maar liefst 80 procent van het misbruik gebeurt binnen je eigen vertrouwde kring. Juist door mensen die je vertrouwt. Een kwart van de misbruikers is zelf minderjarig: broertje, zusje, neefje, nichtje: dat betekent iets voor jouw opvoeding. Niet alleen moet je erop bedacht zijn dat je kind een potentieel slachtoffer is. Jouw kind is ook een potentiele dader. Wie kijkt er met die bril op naar zijn kinderen?

Geef je kind de regie

Maar al te vaak zijn oudere mensen de baas in het leven van een kind. Voor sommige dingen is dat passend. Helaas heeft een kind niet de vrijheid om zelf te kiezen of het naar school wil in onze maatschappij. Maar als het om het eigen lijf gaat en wie daar aan mag komen is mogelijk en van groot belang om de regie bij het kind te leggen.

Geef het kind het recht om nee te zeggen

“Geef oma eens een kusje” lijkt een vraag maar is een eis. Zeker als het kind, wanneer het daar geen zin in heeft, te horen krijgt “Doe niet zo raar”. Het kind ervaart dat het niet de baas is over zijn of haar eigen lijf. Zijn of haar nee wordt niet gehoord en het zelfbeschikkingsrecht van het kind wordt ondermijnd. Doe dat vaak genoeg en een kind is braaf en gehoorzaam, ook tegenover een volwassene (of ouder kind) dat seksueel misbruik in de zin heeft.

Wees bereid om in te grijpen bij vermoedens

Als we vermoedens hebben van seksueel misbruik is het nog een hele grote stap om daar iets mee te doen. Wat er in een gezin gebeurt wordt zelden naar buiten gebracht, maar ook binnen het gezin niet besproken. Er is veel winst te halen met het open bespreken van het belang van vrijwilligheid, gelijkwaardigheid en grenzen.

Wat er gebeurt als je wél ingrijpt

Een kleine anekdote uit mijn jeugd, niet eens over seksueel misbruik, maar over wat er gebeurt als je wél ingrijpt. Mijn vader was een dominante man en zijn schuur was zijn terrein. Ik zat graag in de buurt van de schuur. Soms kreeg ik dan spijkers en een hamer van mijn vader en zo heb ik een blok hout helemaal ‘verzilverd’. Maar ik mocht in de schuur niet komen, dat was het terrein van mannen.

 

Een tante greep in

Een tante van me greep in. Ze had een gesprek met mijn vader, dat ik een talent voor handenarbeid had en duidelijk een verlangen om in de schuur te mogen klussen. Dat zijn houding ten opzichte van meisjes daarin niet meer van deze tijd was. Vanaf die tijd mocht ik in de schuur, ook mijn eigen fiets repareren en afkijken hoe hij zijn beitels sleep.

Ingrijpen hoeft geen drama te zijn

Het is maar een klein voorbeeld en het illustreert mooi dat ingrijpen niet altijd gelijk dramatische maatregelen hoeft te betekenen. Als je iets ziet waar je jouw vraagtekens bij hebt, stel die vragen. Klopt wat je gezien hebt? Praat er over met de mensen die het betreft. Praat erover met je kinderen.

Een voorbeeld van ingrijpen dat mogelijk seksueel misbruik voorkwam

Het betreft de kinderen van een vriendin van me. Twee jongetjes, toen negen en zeven jaar oud. De oudste was een tamelijk dominant type, echt een haantje. Samen op de schommel vonden ze leuk: piemel aan piemel, met de kleertjes aan. Dat kun je afdoen als gezellige, leeftijdsadequate spelletjes en meer was het waarschijnlijk ook niet. Het heeft alleen wel het potentieel om zich tot iets minder onschuldigs te ontwikkelen.

Ingrijpen voorkomt dat het mis gaat

Mijn vriendin heeft dat moment aangegrepen om in elk geval eens met haar zoons te praten. Over dat het wellicht leuk en gezellig is, maar dat het geenszins de bedoeling is dat een van de twee de boventoon gaat voeren en de baas speelt over de ander. Een gesprekje van twee minuten waarbij even het belang van vrijwilligheid, respect voor elkaars nee én de bespreekbaarheid van het onderwerp duidelijk zijn gemaakt.

Alert zijn is niet hetzelfde als wantrouwig zijn

Wantrouwen is niet fijn. Maar als je je ervan bewust bent dat seksueel misbruik veel voorkomt, dan is het belangrijk om alert te zijn. Alert betekent dat je mensen die veel gelegenheid hebben, die veel tijd met je kinderen doorbrengen, in de gaten houdt. Dat je de kinderen in de gaten houdt, ook in hun onderlinge contacten en dat je een sfeer creëert met elkaar waarin je seksueel gedrag bespreekt, voordat het ontaard in misbruik.

Geef de misbruiker geen voorsprong

Voorkomen kun je het niet altijd, maar je kunt wel zorgen dat je de misbruiker geen voorsprong geeft. Laat het niet aan je kind over, door enkel in te zetten op weerbaarheid. Maak seksualiteit en vooral de beleving ervan bespreekbaar en houd je kind in de gaten te houden. Let op mensen om je kind heen die gelegenheid hebben (of lijken te creëren) en bespreek gedrag waarbij jij je vraagtekens hebt.

Meer weten over seksueel misbruik?

Lees ‘Helen van seksueel misbruik. Het trauma voorbij!’ Een helder boek dat seksueel misbruik en de lange termijn effecten daarvan inzichtelijk maakt. Het helpt je om woorden te vinden om seksuele grenzen bespreekbaar te maken.

bestel het boek hier